Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 45

Devanagari script

रुद्र उवाच । मया दग्धो ह्ययं कालस्तवार्थे च तवाग्रतः । दह्यमानो हि दृष्टस्ते ज्वाला मालाकुलो महान्

Transliteration

rudra uvāca | mayā dagdho hyayaṃ kālastavārthe ca tavāgrataḥ | dahyamāno hi dṛṣṭaste jvālā mālākulo mahān

Translation

Rudra dit : «Pour ton bien, et sous tes yeux mêmes, j’ai réduit en cendres ce Kāla. Tu l’as vu brûler en vérité : immense, enveloppé d’un amas de guirlandes de flammes.»

Word by Word

• रुद्रः: Rudra
• रुद्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रुद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• मया: by me
• मया: Karana (Agent in passive/करण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन

• दग्धः: burnt
• दग्धः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दह् (धातु) + क्त
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (कालः)

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle)

• अयम्: this
• अयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; निर्देशार्थ

• कालः: Time (Kāla)
• कालः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तव: your
• तव: Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन

• अर्थे: for the sake (of)
• अर्थे: Prayojana (Purpose/हेतु-भाव)
• Type: Noun
• Root: अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; ‘for the sake of’ (अर्थे)

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)

• तव: your
• तव: Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन

• अग्रतः: in front (of you)
• अग्रतः: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अग्रतः (अव्यय)
• Form: अव्यय, देशवाचक क्रियाविशेषण

• दह्यमानः: being burnt
• दह्यमानः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दह् (धातु) + यक् (कर्मणि) + शानच्
• Form: कर्मणि वर्तमानकाले कृदन्त (present passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (कालः)

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle)

• दृष्टः: seen
• दृष्टः: Kriya (Result state)
• Type: Adjective
• Root: दृश् (धातु) + क्त
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (कालः) ‘was seen’

• ते: to you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी/षष्ठी-विभक्ति (Dative/Genitive), एकवचन; अत्र चतुर्थी (to you) अधिकयुक्ता

• ज्वालामालाकुलः: surrounded by a garland of flames
• ज्वालामालाकुलः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ज्वाला + माला + आकुल (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तृतीया/षष्ठी-तत्पुरुषार्थ (ज्वालामालया आकुलः = agitated/filled with a garland of flames)

• महान्: great, mighty
• महान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक; विशेषण)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (कालः)

Speaker

Rudra (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra / Kedāranātha

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: nṛpa (king)

Visual Art Cues

Scene: Rudra declares he burned Kāla for the king’s sake; Kāla appears as a great figure wrapped in garlands of flame, witnessed directly by the devotee.

Characters & Entities

• Rudra (Śiva)
• Kāla
• Rājā (the king)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

For the devotee’s welfare, Śiva can restrain or overcome even Kāla; grace supersedes fear.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedāra-kṣetra, where the Purāṇa dramatizes Śiva’s protective sovereignty over death.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is an explanatory statement within the māhātmya narrative.