Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 77

लोमश उवाच । एवं प्रचोदितस्तेन शंभुना प्रेतराट्स्वयम् । बुद्धो भूत्वा यमः साक्षादात्मभूतोऽभवत्तदा

lomaśa uvāca | evaṃ pracoditastena śaṃbhunā pretarāṭsvayam | buddho bhūtvā yamaḥ sākṣādātmabhūto'bhavattadā

Lomaśa dit : «Ainsi exhorté par Śaṃbhu, Yama lui-même—seigneur des trépassés—s’éveilla, et alors il fut véritablement établi dans l’Ātman.»

लोमशःLomaśa
लोमशः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootलोमश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
एवम्thus
एवम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय, प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)
प्रचोदितःimpelled, urged
प्रचोदितः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र-चुद् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तेनby him/that
तेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन
शंभुनाby Śambhu (Śiva)
शंभुना:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootशंभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन
प्रेतराट्the king of the pretas (Yama)
प्रेतराट्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रेत + राज् (प्रातिपदिक); प्रेतराट् (समास)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative: 'king of the pretas'), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
स्वयम्himself
स्वयम्:
Karta-nirdharana (Emphasis on subject)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्यय, आत्मनः-प्रयोगे (reflexive/emphatic)
बुद्धःawakened, enlightened
बुद्धः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootबुध् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
Purvakala-kriya (Prior action)
TypeIndeclinable
Rootभू (धातु) + त्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund), पूर्वकाल (prior action)
यमःYama
यमः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
साक्षात्directly, manifestly
साक्षात्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसाक्षात् (अव्यय)
Formअव्यय, निपात/क्रियाविशेषण (particle/adverb)
आत्मभूतःbecome self-existent/embodied as himself
आत्मभूतः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootआत्मन् + भूत (प्रातिपदिक); आत्मभूत (समास)
Formकर्मधारय/तत्पुरुषार्थे (one who has become himself/one's own self), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अभवत्became, was
अभवत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
तदाthen
तदा:
Kala-adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय, कालवाचक (temporal adverb)

Lomaśa

Tirtha: Kedāranātha/Kedāra-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Ṛṣis (sages)

Scene: Lomaśa narrates as Śaṃbhu’s command awakens Yama; Yama’s stern form softens into composed radiance, suggesting inner realization rather than judgment.

L
Lomaśa
Ś
Śiva (Śaṃbhu)
Y
Yama

FAQs

Even the cosmic judge (Yama) is elevated by Śiva’s teaching—awakening is possible through divine instruction and inner realization.

The Kedārakhaṇḍa setting frames the narrative within Kedāra’s śaiva sanctity, though this verse focuses on Yama’s inner change.

None; it records a doctrinal outcome—awakening and establishment in the Self.