Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 28

Devanagari script

गणास्तत्रायूते द्वे च तदद्भुतमिवाभवत् । ते सर्व ऋषयो देवा इंद्राद्याः समरुद्गणाः

Transliteration

gaṇāstatrāyūte dve ca tadadbhutamivābhavat | te sarva ṛṣayo devā iṃdrādyāḥ samarudgaṇāḥ

Translation

Là, deux myriades de gaṇas apparurent—c’était vraiment une merveille. Tous les ṛṣis et les dieux s’y trouvaient : Indra et les autres, avec les cohortes des Maruts.

Word by Word

• गणाः: groups, hosts
• गणाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — Nominative plural

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय — locative adverb

• आयुते: in (the count of) ten-thousands; as ‘ayuta’ measure
• आयुते: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: आयुत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन — Locative singular; संख्यावाचक

• द्वे: two
• द्वे: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: द्वि (संख्याप्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, द्विवचन — N/Acc dual; विशेषण (आयुते) / संख्या-निर्देश

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय — conjunction

• तत्: that
• तत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — N/Acc singular; संकेत

• अद्भुतम्: wonderful, astonishing
• अद्भुतम्: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अद्भुत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय-विशेषण (तत्)

• इव: as if, like
• इव: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: उपमावाचक-अव्यय — particle of comparison

• अभवत्: became, happened
• अभवत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भू (धातु)
• Form: लङ् (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन — Imperfect, 3rd sg

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — Nominative plural

• सर्वे: all
• सर्वे: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Pronoun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — Nominative plural; विशेषण (ऋषयः/देवाः)

• ऋषयः: sages
• ऋषयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — Nominative plural

• देवाः: gods
• देवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — Nominative plural

• इन्द्राद्याः: Indra and the others
• इन्द्राद्याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — Nominative plural; समासः तत्पुरुषः (इन्द्रः आदिः येषाम्)

• समरुद्गणाः: together with the hosts of Maruts
• समरुद्गणाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स (उपसर्ग/सह-अर्थ) + मरुत् (प्रातिपदिक) + गण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — Nominative plural; समासः तत्पुरुषः (मरुद्गणैः सह / मरुद्गणयुक्ताः)

Speaker

Narrator (Sūta/Lomaharṣaṇa, per Māheśvarakhaṇḍa convention)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra/Kedāranātha

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: After devastation, a wondrous reversal: two myriads of gaṇas appear; the scene widens to include ṛṣis and devas—Indra with the Maruts—forming a grand celestial congregation.

Characters & Entities

• Gaṇas
• Ṛṣis
• Devas
• Indra
• Maruts

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine order includes Śiva’s gaṇas and the devas; when dharma is disturbed, cosmic forces converge.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse is event-focused (Dakṣa-yajña); Kedārakhaṇḍa provides the broader sacred context.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it enumerates the supernatural assembly and presence of divine beings.