Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 33

Devanagari script

एवं प्रयुध्यमानौ तौ जघ्नतुश्चेतरेतरम् । अन्योन्यं स्वर्द्धमानौ तौ गर्जंतौ सिंहयोरिव

Transliteration

evaṃ prayudhyamānau tau jaghnatuścetaretaram | anyonyaṃ svarddhamānau tau garjaṃtau siṃhayoriva

Translation

Ainsi, combattant, ces deux-là se frappaient sans cesse ; s’exaltant l’un contre l’autre, ils rugissaient comme deux lions.

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (adverb of manner)

• प्रयुध्यमानौ: fighting
• प्रयुध्यमानौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: प्र + युध् (धातु) + शानच् (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकाले कृदन्त (शानच्), पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन — Present active participle (Ātmanepada sense), Masculine, Nominative, Dual

• तौ: those two
• तौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन — Masculine, Nominative, Dual (pronoun)

• जघ्नतुः: they struck/killed
• जघ्नतुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (परोक्शभूत/परफेक्ट), प्रथमपुरुष, द्विवचन, परस्मैपद — Perfect, 3rd person, Dual, Parasmaipada

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• इतरेतरम्: each other/mutually
• इतरेतरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इतर (प्रातिपदिक) + इतर (प्रातिपदिक)
• Form: द्वन्द्व-समास (इतरः + इतरः), अव्ययीभाववत् क्रियाविशेषण-प्रयोगः; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Dvandva compound used adverbially, Neuter, Accusative, Singular

• अन्योन्यम्: one another
• अन्योन्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक) + अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: द्वन्द्व-समास (अन्यः + अन्यः), क्रियाविशेषण-प्रयोगः; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Dvandva compound used adverbially, Neuter, Accusative, Singular

• स्वर्द्धमानौ: increasing/growing
• स्वर्द्धमानौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: सु (उपसर्ग) + वर्ध् (धातु) + शानच् (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकाले कृदन्त (शानच्), पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन — Present participle, Masculine, Nominative, Dual

• तौ: those two
• तौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन — Masculine, Nominative, Dual

• गर्जन्तौ: roaring
• गर्जन्तौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: गर्ज् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकाले कृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन — Present active participle, Masculine, Nominative, Dual

• सिंहयोः: of two lions / in (the case of) two lions
• सिंहयोः: Upamana (Standard of comparison/उपमान)
• Type: Noun
• Root: सिंह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी/सप्तमी-विभक्ति, द्विवचन — Masculine, Genitive/Locative, Dual

• इव: like
• इव: Sambandha (Comparison/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: उपमानवाचक-अव्यय (particle of comparison)

Speaker

Lomaharṣaṇa/Sūta (deduced: narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Two mighty figures locked in close combat, striking repeatedly; both swell with competitive fury, roaring like paired lions.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Purāṇic lens honors courage and resolve, while implicitly warning that unchecked rivalry escalates like roaring lions.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Kedārakhaṇḍa overall magnifies the Kedāra region; this verse is a battle description within that sacred narrative frame.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.