Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 21

तथोद्यतो योगिनाचक्रयुक्ता गणा गणानां गणानां पतिरेकवर्चसाम् । शिवंपुरस्कृत्य तदानुभावास्तथैव सर्वे गणनायकाश्च

tathodyato yoginācakrayuktā gaṇā gaṇānāṃ gaṇānāṃ patirekavarcasām | śivaṃpuraskṛtya tadānubhāvāstathaiva sarve gaṇanāyakāśca

Alors les Gaṇa s’avancèrent, unis au Yoginī-cakra ; et le seigneur des Gaṇa—rayonnant d’un éclat sans égal—s’ébranla. Plaçant Śiva à l’avant, tous ces puissants, ainsi que les chefs des Gaṇa, se mirent en marche.

तथाthus, in that manner
तथा:
Sambandha (Discourse connective/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)
उद्यतःready, risen
उद्यतः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootud-√yam (यम्) + क्त (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past participle) — ‘raised/ready’
योगिनी-चक्र-युक्ताःjoined with the yoginī-circle
योगिनी-चक्र-युक्ताः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootयोगिनी (प्रातिपदिक) + चक्र (प्रातिपदिक) + युक्त (√yuj, युज्, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; तत्पुरुषसमास (योगिनीनां चक्रेण/चक्रे युक्ताः) + क्त-प्रत्ययान्त
गणाःthe troops/attendants
गणाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootgaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
गणानाम्of the gaṇas
गणानाम्:
Shashthi-Sambandha (Genitive relation/षष्ठीसम्बन्ध)
TypeNoun
Rootgaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन
गणानाम्of the gaṇas
गणानाम्:
Shashthi-Sambandha (Genitive relation/षष्ठीसम्बन्ध)
TypeNoun
Rootgaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन (पुनरुक्ति/उत्कर्षार्थ)
पतिःlord
पतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootpati (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
एक-वर्चसाम्of those of single/unique splendor
एक-वर्चसाम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rooteka (प्रातिपदिक) + varcas (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन; कर्मधारयसमास (एकं वर्चः येषाम्)
शिवम्Śiva
शिवम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootśiva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
पुरस्कृत्यhaving put in front; with ... at the fore
पुरस्कृत्य:
Kriya-Visheshaṇa (Adverbial to main action/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpuras-√kṛ (कृ) + ल्यप् (अव्ययीभाव/क्त्वान्त)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (absolutive/gerund) — ‘having placed in front’
तद्-अनुभावाःthose of that power/majesty
तद्-अनुभावाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + anubhāva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; तत्पुरुषसमास (तस्य अनुभावाः)
तथाthus
तथा:
Sambandha (Discourse connective/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण
एवindeed, just
एव:
Sambandha (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चय/अवधारणार्थक (particle of emphasis)
सर्वेall
सर्वे:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
गण-नायकाःleaders of the gaṇas
गण-नायकाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootgaṇa (प्रातिपदिक) + nāyaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; तत्पुरुषसमास (गणानां नायकाः)
and
:
Sambandha (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)

Sūta (Lomaharṣaṇa), per Māheśvarakhaṇḍa narrative convention

Tirtha: Kedārakṣetra (Kedāranātha)

Type: kshetra

Scene: A forward-moving host of gaṇas in ordered ranks, luminous gaṇapati at the fore, Śiva symbolically leading; yoginī-cakra forms a whirling mandala behind, banners and weapons raised, Himalayan backdrop.

Ś
Śiva
G
Gaṇas
G
Gaṇapati (lord of the Gaṇas, implied)
Y
Yoginī-cakra
G
Gaṇa-nāyakas

FAQs

All spiritual powers and retinues gain meaning when Śiva is honored as the foremost; leadership is sanctified by devotion.

Kedāra-kṣetra, within the Kedārakhaṇḍa’s celebration of Śiva’s presence and entourage.

None directly; the verse is a narrative depiction of Śiva’s divine company and procession.