Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 67

तथैव तेषां च मनोहराणि हर्म्याणि तेन प्रतिकल्पितानि । गन्धर्वयक्षाः प्रमथाश्च सिद्धा देवाश्च नागाप्सरसां गणाश्च । वसंति यत्रैव सुखेन तेभ्यः स तत्रतत्रोपवनं चकार

tathaiva teṣāṃ ca manoharāṇi harmyāṇi tena pratikalpitāni | gandharvayakṣāḥ pramathāśca siddhā devāśca nāgāpsarasāṃ gaṇāśca | vasaṃti yatraiva sukhena tebhyaḥ sa tatratatropavanaṃ cakāra

De même, il conçut pour eux des demeures enchanteresses. Là où Gandharvas, Yakṣas, Pramathas, Siddhas, dieux, et les troupes de Nāgas et d’Apsaras vivaient dans l’aisance, il créa aussi, en ces lieux mêmes, des bosquets de délices.

tathāthus
tathā:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb: thus)
evaindeed, just
eva:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (emphatic particle)
teṣāmof them
teṣām:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (तद्-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुल्लिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), बहुवचन
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
manoharāṇicharming
manoharāṇi:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootmano-hara (मनस् + हर; प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; तत्पुरुषः (मनसः हराणि = mind-delighting)
harmyāṇimansions, palaces
harmyāṇi:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootharmya (हर्म्य-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन
tenaby him
tena:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Roottad (तद्-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन
pratikalpitāniwere suitably constructed
pratikalpitāni:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootprati-kḷp (प्रति + कृप्/कॢप्-धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; ‘arranged/constructed suitably’
gandharva-yakṣāḥGandharvas and Yakṣas
gandharva-yakṣāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootgandharva + yakṣa (गन्धर्व + यक्ष; प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः
pramathāḥPramathas (Śiva’s attendants)
pramathāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootpramatha (प्रमथ-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
siddhāḥSiddhas
siddhāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsiddha (सिद्ध-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
devāḥgods
devāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdeva (देव-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
nāga-apsarasāmof Nāgas and Apsarases
nāga-apsarasām:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootnāga + apsaras (नाग + अप्सरस्; प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (apsaras) / पुल्लिङ्ग (nāga) समाहार-द्वन्द्वे षष्ठी, बहुवचनार्थे; रूपम्: षष्ठी बहुवचन (सम्बन्ध) ‘of Nāgas and Apsarases’
gaṇāḥgroups, hosts
gaṇāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootgaṇa (गण-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
vasantidwell, reside
vasanti:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootvas (वस्-धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपदम
yatrawhere
yatra:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootyatra (अव्यय)
Formसम्बन्धबोधक-अव्यय (relative adverb: where)
evaindeed
eva:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय
sukhenacomfortably, with ease
sukhena:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootsukha (सुख-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन; ‘with ease/comfortably’
tebhyaḥfor them, to them
tebhyaḥ:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Roottad (तद्-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुल्लिङ्ग, चतुर्थी (सम्प्रदान), बहुवचन
saḥhe
saḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (तद्-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुल्लिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन
tatra-tatrahere and there
tatra-tatra:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (तत्र; अव्यय)
Formपुनरुक्त-अव्यय (reduplicated adverb: here and there)
upavanamgrove, garden
upavanam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootupavana (उपवन-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
cakāramade
cakāra:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (कृ-धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम

Lomaharṣaṇa (Sūta) (deduced; Māheśvarakhaṇḍa narration style)

Tirtha: Kedāra-kṣetra (celestialized precinct)

Type: kshetra

Scene: Viśvakarmā designs charming multi-tiered mansions and pleasure-groves across the precinct—Gandharvas and Apsarases in music and dance, Yakṣas and Nāgas as guardians, Pramathas and Siddhas moving freely; flowering trees, lotus ponds, and jeweled pavilions dot the landscape.

V
Viśvakarmā
G
Gandharvas
Y
Yakṣas
P
Pramathas
S
Siddhas
D
Devas
N
Nāgas
A
Apsarases

FAQs

Cosmic order includes appropriate abodes for each class of being; harmony and hospitality are portrayed as divine virtues.

The Kedāra sacred setting is the narrative ground where divine and semi-divine hosts assemble for auspicious rites.

No direct prescription; it describes preparations—dwellings and groves—supporting large-scale sacred ceremonies.