Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 11

Devanagari script

कृत्रिमाश्च तथा बह्व्यः पताकाः कल्पितास्तथा । द्वारि स्थिता महालक्ष्मीः क्षीरोदधिसमुद्भवा

Transliteration

kṛtrimāśca tathā bahvyaḥ patākāḥ kalpitāstathā | dvāri sthitā mahālakṣmīḥ kṣīrodadhisamudbhavā

Translation

On y avait aussi disposé de nombreuses bannières artificielles. À la porte se tenait Mahālakṣmī, née de l’Océan de Lait.

Word by Word

• कृत्रिमाः: artificial
• कृत्रिमाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: कृत्रिम (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• तथा: also/likewise
• तथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक अव्यय (adverb)

• बह्व्यः: many
• बह्व्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: बहु (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• पताकाः: flags/banners
• पताकाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पताका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• कल्पिताः: were arranged/made
• कल्पिताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: कॢप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• तथा: thus/likewise
• तथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक अव्यय (adverb)

• द्वारि: at the doorway
• द्वारि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: द्वार (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन

• स्थितā: standing/placed
• स्थितā: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• महालक्ष्मीः: Mahalakshmi
• महालक्ष्मीः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + लक्ष्मी (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (महती लक्ष्मीः); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• क्षीरोदधिसमुद्भवा: born from the ocean of milk
• क्षीरोदधिसमुद्भवा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: क्षीर (प्रातिपदिक) + उदधि (प्रातिपदिक) + समुद्भव (प्रातिपदिक/कृदन्त)
• Form: क्षीर-उदधि-समुद्भवा इति षष्ठी-तत्पुरुष (from the milk-ocean); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) speaking to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra / Kedāranātha

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A grand gateway adorned with many crafted banners; at the threshold stands Mahālakṣmī, radiant and ocean-born, blessing the entryway with śrī.

Characters & Entities

• Mahālakṣmī
• Kṣīrodadhi

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Auspiciousness (śrī) guards the threshold of sacred space, indicating that entry into a tīrtha is itself a blessed, protective passage.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedārakṣetra, described with divine iconography at its entrance.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the verse suggests auspicious entry and darśana at the gateway.