Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 41

कथितं तेन तत्सर्वं दक्षस्यैव मखादिकम् । तच्छ्रुत्वा त्वरिता देवी विजया जातसंभ्रमा । कथयामास तत्सर्वं यदुक्तं शशिना भृशम्

kathitaṃ tena tatsarvaṃ dakṣasyaiva makhādikam | tacchrutvā tvaritā devī vijayā jātasaṃbhramā | kathayāmāsa tatsarvaṃ yaduktaṃ śaśinā bhṛśam

Il lui raconta tout—à commencer par le sacrifice de Dakṣa et le reste. L’ayant entendu, la déesse Vijayā, se hâtant et le cœur bouleversé, rapporta intégralement ce que la Lune avait déclaré.

कथितम्was told
कथितम्:
Kriya (Predicative/क्रियाविशेष)
TypeAdjective
Root√कथ् (कथ वाक्यप्रबन्धे/धातु) → कथित (प्रातिपदिक)
Formकृदन्त-क्त; नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मणि-प्रयोगे 'कथितम्' = उक्तम्
तेनby him
तेन:
Kartr (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; 'शशिना/सोमेन' इत्यर्थे
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; 'सर्वम्' इत्यस्य विशेषणम्
सर्वम्everything
सर्वम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
दक्षस्यof Dakṣa
दक्षस्य:
Sambandha (Possession/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), एकवचनम्
एवindeed
एव:
Niyama (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्ययम्; अवधारणार्थक (emphatic particle)
मखादिकम्the sacrifice and related matters
मखादिकम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमख + आदि (प्रातिपदिके)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; 'मख-आदि' = मखप्रभृति (sacrifice etc.)
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; 'श्रुत्वा' इत्यस्य कर्म
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Root√श्रु (श्रु श्रवणे/धातु)
Formकृदन्त-अव्यय (क्त्वा-प्रत्ययान्त, gerund); पूर्वकालिक-क्रिया
त्वरिताhastened; in haste
त्वरिता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Root√त्वर् (त्वर गतौ/धातु) → त्वरित (प्रातिपदिक)
Formकृदन्त-क्त; स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
देवीthe goddess
देवी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
विजयाVijayā
विजया:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविजया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; नाम
जातसंभ्रमाwith agitation arisen; startled
जातसंभ्रमा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootजात + सम्भ्रम (प्रातिपदिके)
Formकृदन्त-क्त (जात) + प्रातिपदिक (सम्भ्रम); स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; यस्याः सम्भ्रमः जातः (भाववाचक-तत्पुरुषभावः)
कथयामासrelated/told
कथयामास:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√कथ् (कथ वाक्यप्रबन्धे/धातु)
Formलिट्-लकारः (Periphrastic Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; 'सर्वम्' इत्यस्य विशेषणम्
सर्वम्everything
सर्वम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
यत्which/that which
यत्:
Sambandha (Relative/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; सम्बन्धसूचक (relative)
उक्तम्said
उक्तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Root√वच् (वच परिभाषणे/धातु) → उक्त (प्रातिपदिक)
Formकृदन्त-क्त; नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; 'यत्' इत्यस्य विशेषणम्
शशिनाby the Moon
शशिना:
Kartr (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootशशिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; चन्द्रस्य नाम
भृशम्fully; greatly
भृशम्:
Prakara (Manner/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootभृशम् (अव्यय)
Formअव्ययम्; तीव्रतावाचक-क्रियाविशेषण (intensifier)

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)

Tirtha: Dakṣa-yajña-smṛti (as a remembered sacred/anti-sacred site)

Type: kshetra

Scene: Vijayā returns hurriedly, eyes wide with alarm, recounting Soma’s words about Dakṣa’s sacrifice; Devī’s face shifts from calm playfulness to deep, gathering sorrow and resolve, as the Himalayan streams continue indifferent below.

D
Dakṣa
M
Makha (yajña/sacrifice)
V
Vijayā Devī
Ś
Śaśin (Candra/Moon)

FAQs

When adharma arises (even in the form of prideful ritual), swift discernment and truthful communication are necessary.

Kedārakhaṇḍa frames the Kedāra region’s sanctity; this verse itself is narrative context tied to the Dakṣa-yajña episode.

No prescription; it references Dakṣa’s yajña as a narrative catalyst.