Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 83

द्वाभ्यां च तस्याः प्राप्त्यर्थमिति मे हृदि वर्तते । शिबिकां च ददौ ताभ्यां द्विजाभ्यां काममोहितः

dvābhyāṃ ca tasyāḥ prāptyarthamiti me hṛdi vartate | śibikāṃ ca dadau tābhyāṃ dvijābhyāṃ kāmamohitaḥ

«Par ces deux-là, j’obtiendrai son accomplissement»—ainsi cela demeura dans son cœur. Aveuglé par le désir, il donna un palanquin à ces deux brahmanes.

dvābhyāmby/with two
dvābhyām:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootdvi (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक, पुं/नपुंसक, तृतीया-विभक्ति, द्विवचन; विशेषण (to dvijābhyām)
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
tasyāḥof her
tasyāḥ:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
prāpti-arthamfor obtaining (her)
prāpti-artham:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootprāpti (प्रातिपदिक) + artha (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (purpose) ‘प्राप्त्यर्थम्’ = for the sake of obtaining; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
itithus
iti:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formइति-निपात (quotative)
memy
me:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी/चतुर्थी (Genitive/Dative), एकवचन; here षष्ठी (of me)
hṛdiin (my) heart
hṛdi:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Roothṛd (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
vartateremains, is present
vartate:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√vṛt (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
śibikāmpalanquin
śibikām:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootśibikā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
dadaugave
dadau:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√dā (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
tābhyāmto those two
tābhyām:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, चतुर्थी/तृतीया, द्विवचन; here चतुर्थी (Dative/4th) ‘to those two’
dvijābhyāmto the two Brahmins
dvijābhyām:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootdvija (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी/तृतीया, द्विवचन; here चतुर्थी (recipient) in apposition to tābhyām
kāma-mohitaḥdeluded by desire
kāma-mohitaḥ:
Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootkāma (प्रातिपदिक) + mohita (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formतत्पुरुष ‘कामेन मोहितः’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (to implied subject: rājā/nahuṣaḥ)

Narrator (Sūta/Lomaharṣaṇa tradition within Māheśvarakhaṇḍa context)

Tirtha: Kedāra (frame)

Type: kshetra

Listener: Pilgrimage audience

Scene: Nahūṣa presents a palanquin to two brāhmaṇas, his face intent and clouded; the brāhmaṇas appear austere and reluctant, foreshadowing the curse scene.

N
Nahūṣa
B
Brāhmaṇas (Dvija)

FAQs

When the heart is driven by obsession, one commits acts that violate reverence toward the spiritually venerable.

Not specified in this line; it continues the Kedārakhaṇḍa narrative.

None.