Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 23

तथा प्रकृतयो राज्ञः शुचजित्वेन प्रतिष्ठिताः । इन्द्रेण च कृतं पापं तेन पापेन वै द्विजाः । नानाविधैर्महातापैः सोपद्रवमभूज्जगत्

tathā prakṛtayo rājñaḥ śucajitvena pratiṣṭhitāḥ | indreṇa ca kṛtaṃ pāpaṃ tena pāpena vai dvijāḥ | nānāvidhairmahātāpaiḥ sopadravamabhūjjagat

De même, les sujets du roi s’établirent dans la victoire sur le chagrin et dans la pureté. Mais lorsque Indra commit une faute, par cette faute—ô brāhmaṇas—le monde fut accablé, en proie à maintes grandes souffrances et troubles.

तथाlikewise
तथा:
Sambandha (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb: 'thus/likewise')
प्रकृतयःsubjects, constituents (of the realm)
प्रकृतयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रकृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
राज्ञःof the king
राज्ञः:
Shashthi-Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
शुचजित्वेनby purity and self-control (lit. purity-conquest)
शुचजित्वेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootशुचजित्व (प्रातिपदिक; शुचि + जित्व)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; भाववाचक (instrumental of manner/means)
प्रतिष्ठिताःwere established
प्रतिष्ठिताः:
Kriya (Predicative participle/क्रियासमान)
TypeVerb
Rootप्रति√स्था (ष्ठा गतिनिवृत्तौ) + क्त
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; प्रकृतयः इत्यस्य विधेय-विशेषणम् (past passive participle: 'established')
इन्द्रेणby Indra
इन्द्रेण:
Karta (Agent in passive/कर्तृ)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; कर्तृकरणे (agent in passive)
and
:
Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
कृतम्done, committed
कृतम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Root√कृ (कृञ् करणे) + क्त
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; पापम् इत्यस्य विशेषणम् (past passive participle)
पापम्sin
पापम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपाप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
तेनby that
तेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; पापम् इत्यस्य निर्देशः
पापेनby sin
पापेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootपाप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
वैindeed
वै:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
द्विजाःO twice-born
द्विजाः:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन/प्रथमा (Vocative/Nominative), बहुवचन; संबोधनार्थे
नाना-विधैःof various kinds
नाना-विधैः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनाना (अव्यय/प्रातिपदिक) + विध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; महातापैः इत्यस्य विशेषणम्
महा-तापैःby great afflictions
महा-तापैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + ताप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन
स-उपद्रवम्with disturbances
स-उपद्रवम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस (उपसर्गसदृश; सहार्थ) + उपद्रव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; जगत् इत्यस्य विशेषणम्
अभूत्became
अभूत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (भू)
Formलुङ् (Aorist), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
जगत्the world
जगत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

Sūta

Tirtha: Kedāra (contextual)

Type: kshetra

Listener: Dwijas (brāhmaṇas) addressed in-frame

Scene: A layered cosmic scene: purified, steadfast subjects in the foreground; above, Indra marked by a symbolic stain of sin; across the world, flames of ‘mahātāpa’, storms, and disturbances—yet a distant Śiva-liṅga or Himalayan peak hints at the ultimate pacifier.

I
Indra

FAQs

The sin of a powerful leader can disturb the entire world; dharma is not private—it has cosmic consequences.

Not explicit; the verse explains the background of disorder within the Kedārakhaṇḍa storyline.

No direct ritual instruction appears here.