Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 5

करेण वामेन जघान लीलया तं कालनेमिं ह्यसुरं महाबलम् । तेनैव शूलेन समाहतोऽसौ मूर्च्छान्वितोऽसौ सहसा पपात

kareṇa vāmena jaghāna līlayā taṃ kālanemiṃ hyasuraṃ mahābalam | tenaiva śūlena samāhato'sau mūrcchānvito'sau sahasā papāta

De sa main gauche, en se jouant, il frappa ce puissant asura Kalanemi. Alors, frappé par ce même trident, il tomba aussitôt, vaincu par l'évanouissement.

करेणwith (his) hand
करेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण/Instrumental), एकवचन
वामेनleft
वामेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootवाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; विशेषणम् (करस्य)
जघानstruck/killed
जघान:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
लीलयाplayfully
लीलया:
Karana (Manner/करण)
TypeNoun
Rootलीला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण/Instrumental), एकवचन; अव्ययीभावार्थे (in a playful manner)
तम्him
तम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
कालनेमिम्Kālanemi
कालनेमिम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकालनेमि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
हिindeed
हि:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle; emphasis/indeed)
असुरम्the demon
असुरम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअसुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; कालनेमेः विशेषणार्थे (appositional)
महाबलम्very strong
महाबलम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootमहाबल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—कर्मधारय (महान् बलः यस्य)
तेनwith that
तेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन
एवonly/indeed
एव:
Sambandha (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (emphatic)
शूलेनwith the spear/trident
शूलेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootशूल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन
समाहतःstruck down
समाहतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसम् + आ + हन् (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे (passive sense)
असौthat one (he)
असौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअसद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
मूर्च्छा-अन्वितःovercome with fainting
मूर्च्छा-अन्वितः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootमूर्च्छा (प्रातिपदिक) + अन्वित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (मूर्च्छया अन्वितः)
असौhe
असौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (पुनरुक्ति-बलार्थम्)
सहसाsuddenly
सहसा:
Adhikarana (Manner/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसहसा (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
पपातfell
पपात:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootपत् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages (deduced)

Tirtha: Kedāra/Kedāranātha

Type: kshetra

Listener: Sages/interlocutor in Kedāra-khaṇḍa frame

Scene: Viṣṇu strikes Kālanemi lightly with the left hand—almost playful—yet the asura reels; the same trident’s blow leaves him collapsing in a swoon.

K
Kālanemi
A
Asura
Ś
Śūla/Triśūla (trident)
M
Mukunda/Viṣṇu (implied agent of strike)

FAQs

Adharma, however mighty, is shown as powerless before the divine will, which acts effortlessly (līlayā).

Kedāra-kṣetra is the larger Kedārakhaṇḍa setting; the verse is part of the surrounding glorificatory narrative.

None.