Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 90

आयांतीं दैत्यसेनां तां सर्वां सिंहविभूषिताम् । कालनेमियुतां दृष्ट्वा देवा इंद्रपुरोगमाः । भयमाजग्मुरतुलं तदा ध्यानपरा भवन्

āyāṃtīṃ daityasenāṃ tāṃ sarvāṃ siṃhavibhūṣitām | kālanemiyutāṃ dṛṣṭvā devā iṃdrapurogamāḥ | bhayamājagmuratulaṃ tadā dhyānaparā bhavan

Voyant s’avancer cette armée des Daityas—tout entière parée de lions—et accompagnée de Kālanemi, les Devas, conduits par Indra, furent saisis d’une crainte sans égale; alors ils se vouèrent à la méditation.

आयान्तीम्coming/approaching
आयान्तीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootआ-या (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्त (present active participle); स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन; विशेषण (of daityasenām)
दैत्यसेनाम्the demon-army
दैत्यसेनाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदैत्य + सेना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (दैत्यानां सेना)
ताम्that
ताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन (pronoun)
सर्वाम्entire
सर्वाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन; विशेषण
सिंहविभूषिताम्adorned with lions
सिंहविभूषिताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootसिंह + विभूषित (वि-भूष् धातु + क्त)
Formभूतकृदन्त; स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन; समासः (सिंहैः विभूषिता = adorned with lions)
कालनेमियुताम्accompanied by Kālanemi
कालनेमियुताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootकालनेमि + युत (सम्-युज्/युज् धातु + क्त)
Formभूतकृदन्त; स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन; समासः (कालनेमिना युता = accompanied by Kālanemi)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वकाल (having seen)
देवाःthe gods
देवाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, बहुवचन
इन्द्रपुरोगमाःled by Indra
इन्द्रपुरोगमाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootइन्द्र + पुरोगम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष (इन्द्रः पुरोगमः येषां = led by Indra)
भयम्fear
भयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन
आजग्मुःcame to/experienced
आजग्मुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-गम् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect); प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
अतुलम्immeasurable
अतुलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootअतुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन; विशेषण (of bhayam)
तदाthen
तदा:
Adhikarana (Time/अधिकरण-काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक
ध्यानपराःintent on meditation
ध्यानपराः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootध्यान + पर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष (ध्याने पराः = intent on meditation)
अभवन्became
अभवन्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect); प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (deduced)

Tirtha: Kedāra / Kedārakṣetra

Type: kshetra

Listener: null

Scene: Indra and the devas, faces tense, stand before the oncoming lion-host; then, as one, they close their eyes and enter meditation—hands in añjali, a calm aura forming around them while the threat looms.

K
Kālanemi
D
Daityas
D
Devas
I
Indra

FAQs

When danger becomes overwhelming, the dhārmic response is to turn inward—dhyāna and remembrance of the Supreme become the true refuge.

Kedāra is the larger sacred-geography frame, but the verse highlights the Devas’ crisis rather than a tīrtha description.

Meditative remembrance (dhyāna) is implied as the Devas’ recourse, though no formal rite is prescribed.