Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 100

तथा दृष्ट्वा कालनेमिस्तदानीं प्रहस्यमानोऽतिरुषा बलान्वितः । कस्त्वं महाभाग वरेण्यरूपः श्यामो युवा वारणमत्तविक्रमः । करे गृहीतं निशितं महाप्रभं चक्रं च कस्मात्कथयस्व मे प्रभो

tathā dṛṣṭvā kālanemistadānīṃ prahasyamāno'tiruṣā balānvitaḥ | kastvaṃ mahābhāga vareṇyarūpaḥ śyāmo yuvā vāraṇamattavikramaḥ | kare gṛhītaṃ niśitaṃ mahāprabhaṃ cakraṃ ca kasmātkathayasva me prabho

Le voyant ainsi, Kālanemi, riant avec mépris, rempli d'une colère féroce et de force, dit : « Qui es-tu, ô fortuné à la forme admirable, au teint sombre, jeune, avec la puissance d'un éléphant enivré ? Et pourquoi tiens-tu dans ta main ce disque tranchant et splendide ? Dis-le-moi, ô seigneur. »

tathāthus/so
tathā:
Kriya-viśeṣaṇa (Adverbial)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय
dṛṣṭvāhaving seen
dṛṣṭvā:
Purvakala-kriya (Gerundial)
TypeVerb
Rootdṛś (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त (Absolutive/Gerund), पूर्वकालिक-क्रिया
kāla-nemiḥKālanemi
kāla-nemiḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkālanemi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
tadānīmat that time
tadānīm:
Kriya-viśeṣaṇa (Adverbial)
TypeIndeclinable
Roottadānīm (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय
prahasyamānaḥlaughing
prahasyamānaḥ:
Karta (as described subject)
TypeVerb
Roothas (धातु) with pra- (उपसर्ग)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (Present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कालनॆमि-विशेषणम्
ati-ruṣāwith great anger
ati-ruṣā:
Karana (Instrument/Means)
TypeNoun
Rootati (उपसर्ग/अव्यय) + ruṣā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन; साधन/हेतु-भावे
bala-anvitaḥendowed with strength
bala-anvitaḥ:
Karta (as described subject)
TypeAdjective
Rootbala (प्रातिपदिक) + anvita (कृदन्त; √i with anu-/anv- sense ‘endowed’)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कालनॆमि-विशेषणम्
kaḥwho
kaḥ:
Karta (Subject of implied ‘asi’)
TypeNoun
Rootkim (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
tvamyou
tvam:
Karta (Subject complement)
TypeNoun
Roottvad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, प्रथमा, एकवचन
mahā-bhāgaO greatly fortunate one
mahā-bhāga:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + bhāga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रयोगः (Vocative sense), एकवचन
vareṇya-rūpaḥhaving an excellent form
vareṇya-rūpaḥ:
Karta (as described subject)
TypeAdjective
Rootvareṇya (प्रातिपदिक) + rūpa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; त्वम्-विशेषणम्
śyāmaḥdark
śyāmaḥ:
Karta (as described subject)
TypeAdjective
Rootśyāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; त्वम्-विशेषणम्
yuvāa youth
yuvā:
Karta (as described subject)
TypeNoun
Rootyuvan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
vāraṇa-matta-vikramaḥwith prowess like an intoxicated elephant
vāraṇa-matta-vikramaḥ:
Karta (as described subject)
TypeAdjective
Rootvāraṇa (प्रातिपदिक) + matta (प्रातिपदिक) + vikrama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; त्वम्-विशेषणम्
karein (your) hand
kare:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootkara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
gṛhītamheld
gṛhītam:
Karman (Object qualifier)
TypeVerb
Rootgrah (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; चक्र-विशेषणम्
niśitamsharp
niśitam:
Karman (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootniśita (प्रातिपदिक; from √śai/√śi ‘to sharpen’)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; चक्र-विशेषणम्
mahā-prabhamgreatly radiant
mahā-prabham:
Karman (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootmahā (प्रातिपदिक) + prabha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; चक्र-विशेषणम्
cakramdiscus
cakram:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootcakra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Acc./2nd), एकवचन
caand
ca:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक
kasmātwhy/from what cause
kasmāt:
Hetu (Cause)
TypeNoun
Rootkim (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन; हेत्वर्थे (why/from what cause)
kathayasvatell (me)
kathayasva:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootkathaya (नामधातु from kathā)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन; आत्मनेपद
meto me
me:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, चतुर्थी/षष्ठी-विभक्ति (Dat./Gen.), एकवचन; अत्र चतुर्थी-अर्थः (to me)
prabhoO lord
prabho:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootprabhu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

Kālanemi

Tirtha: Kedāra-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Listener: Pilgrimage audience (contextual)

Scene: Kālanemi, powerful and enraged, laughs scornfully as he confronts the youthful dark-hued Lord on Garuḍa, questioning his identity and the blazing discus in his hand.

K
Kālanemi
V
Viṣṇu
C
Cakra (Sudarśana)

FAQs

Ego and hostility make one challenge the Divine; outward power cannot recognize the higher protector of dharma.

The Kedāra region is the larger sacred frame (Kedāra Khaṇḍa), though this verse itself centers on the battle dialogue.

None; it is a narrative exchange preceding combat.