Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 59

निर्मथ्यमानादुदधेस्तदासीत्सा दिव्य लक्ष्मीर्भुवनैकनाथा । आन्वीक्षिकीं ब्रह्मविदो वदंति तथआ चान्ये मूलविद्यां गृणंति

nirmathyamānādudadhestadāsītsā divya lakṣmīrbhuvanaikanāthā | ānvīkṣikīṃ brahmavido vadaṃti tathaā cānye mūlavidyāṃ gṛṇaṃti

Quand l’océan était baratté, alors apparut la radieuse Lakṣmī — la Déesse divine, souveraine unique des mondes. Les connaisseurs du Brahman la nomment Ānvīkṣikī, la puissance de la juste investigation ; d’autres la célèbrent comme la connaissance-racine elle-même.

निर्मथ्यमानात्from (the ocean) being churned
निर्मथ्यमानात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeAdjective
Rootनिर्मथ्य (कृदन्त-प्रातिपदिक; √मन्थ्)
Formवर्तमानकाले कर्मणि-प्रयोगे मान-प्रत्ययान्त; पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; उदधेः इति विशेषण
उदधेःof the ocean
उदधेः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootउदधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
तदाthen
तदा:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (then)
आसीत्arose/was
आसीत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलङ्-लकार (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
दिव्याdivine
दिव्या:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (लक्ष्मीः)
लक्ष्मीःLakṣmī
लक्ष्मीः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootलक्ष्मी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
भुवनैकनाथाthe sole mistress of the world
भुवनैकनाथा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootभुवन + एक + नाथ (प्रातिपदिके)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (भुवनस्य एकः नाथः यस्याः/या); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; लक्ष्मीः इति विशेषण
आन्वीक्षिकीम्Ānvīkṣikī (logic/inquiry)
आन्वीक्षिकीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootआन्वीक्षिकी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
ब्रह्मविदःknowers of Brahman
ब्रह्मविदः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मविद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
वदन्तिsay
वदन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवद् (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान/Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद
तथाalso
तथा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (also/likewise)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
अन्येothers
अन्ये:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
मूलविद्याम्the root/primary knowledge
मूलविद्याम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमूल + विद्या (प्रातिपदिके)
Formकर्मधारय (मूला विद्या); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
गृणन्तिpraise/recite
गृणन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगृ (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद

Sūta (Lomaharṣaṇa) addressing the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa narrative style)

Tirtha: Samudra-manthana tīrtha (mythic) / Śrī-udbhava motif

Type: kshetra

Scene: From the churned ocean rises radiant Lakṣmī, sovereign of the worlds, luminous and serene; sages/knowers acclaim her as inquiry and root-knowledge.

L
Lakṣmī
S
Samudra (Ocean)

FAQs

Lakṣmī is not merely wealth; she is also divine wisdom—right inquiry and the root-knowledge that supports dharma.

The verse occurs within Kedārakhaṇḍa (Kedāra sacred geography), though this particular shloka focuses on Mahālakṣmī’s cosmic manifestation rather than a single shrine.

No explicit vrata, dāna, snāna, or japa is prescribed in this verse.