Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 59

समाधिमगमन्सर्वेऽप्येकाग्रमनसस्तदा । तत्त्वज्ञानेन निर्हृत्य कामक्रोदादिकान्द्विजाः

samādhimagamansarve'pyekāgramanasastadā | tattvajñānena nirhṛtya kāmakrodādikāndvijāḥ

Alors tous entrèrent en samādhi, l’esprit fixé en un seul point ; et, par la connaissance du Réel, ils rejetèrent désir, colère et le reste — ô deux-fois-né.

समाधिम्samādhi, deep meditation
समाधिम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसमाधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative, 2nd), एकवचनम्
अगमन्went/entered
अगमन्:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलुङ्-लकारः (Aorist/Imperfect-like past), प्रथमपुरुषः (3rd person), बहुवचनम्, परस्मैपदम्
सर्वेall
सर्वे:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
अपिalso
अपि:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-अव्ययम् (particle: also/even)
एकाग्रमनसःwith one-pointed minds
एकाग्रमनसः:
कर्ता (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootएकाग्र (प्रातिपदिक) + मनस् (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (one-pointed + mind); पुंलिङ्गम्, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; ‘सर्वे’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्
तदाthen
तदा:
कालाधिकरण (Time)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्ययम्
तत्त्वज्ञानेनby knowledge of reality/truth
तत्त्वज्ञानेन:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतत्त्व (प्रातिपदिक) + ज्ञान (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः; नपुंसकलिङ्गम्, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्
निर्हृत्यhaving removed
निर्हृत्य:
पूर्वकाल-क्रिया (Prior action)
TypeIndeclinable
Rootनिर्-हृ (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययम् (absolutive), ‘having removed/expelled’
कामक्रोधादिकान्desire, anger, and the like
कामक्रोधादिकान्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक) + क्रोध (प्रातिपदिक) + आदि (अव्यय/प्रातिपदिक) + क (तद्धित)
Formद्वन्द्व-समासः (कामः च क्रोधः च) + ‘आदि’ (etc.) + ‘-क’ (group); पुंलिङ्गम्, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्
द्विजाःthe twice-born (brahmins)
द्विजाः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

Narrator (addressing ‘dvijāḥ’—the sages/a brāhmaṇa audience)

Tirtha: Kedāra / Kedāranātha

Type: kshetra

Listener: dvija (addressed as ‘O twice-born’)

Scene: Devas and sages seated in yogic posture on kusa grass, eyes half-closed, breath steady; a subtle radiance indicates samādhi; dark smoke-like forms of kāma and krodha dissipate as light of tattva-jñāna arises.

S
Samādhi
T
Tattvajñāna

FAQs

Real worship begins with inner purification—stilling the mind and uprooting passion and anger through right knowledge.

Kedāra-kṣetra, where contemplation and devotion culminate in the vision of Śiva’s Liṅga.

A yogic prescription: cultivate one-pointed samādhi and remove inner enemies (kāma, krodha, etc.) through tattva-jñāna.