Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 13

स्थितिं करोत्यहंकारः प्रलयोत्पत्तिमेव च । जगदादौगणपते तदा विज्ञप्तिमात्रतः

sthitiṃ karotyahaṃkāraḥ pralayotpattimeva ca | jagadādaugaṇapate tadā vijñaptimātrataḥ

L’ahaṃkāra assure la continuité du monde, et provoque aussi sa dissolution et sa naissance. Ô Gaṇapati, au commencement du cosmos, cela advient par la seule cognition, par un simple élan de connaître.

स्थितिम्maintenance, continuance
स्थितिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्थिति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
करोतिdoes, makes
करोति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
अहंकारःego-principle
अहंकारः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअहंकार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन
प्रलयdissolution
प्रलय:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootप्रलय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-तत्पुरुष-समासपूर्वपद (समासाङ्ग), अर्थतः ‘प्रलयस्य’
उत्पत्तिम्creation (arising)
उत्पत्तिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootउत्पत्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समास: प्रलय-उत्पत्ति (षष्ठी-तत्पुरुष)
एवindeed, only
एव:
Avyaya (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
and
:
Avyaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
जगत्world
जगत्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-तत्पुरुष-समासपूर्वपद (समासाङ्ग), अर्थतः ‘जगतः’
आदौat the beginning (of the world)
आदौ:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootआदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; समास: जगद्-आदि (षष्ठी-तत्पुरुष)
गणपतेO Gaṇapati
गणपते:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootगणपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
तदाthen
तदा:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
विज्ञप्तिcognition, awareness
विज्ञप्ति:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootविज्ञप्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-तत्पुरुष-समासपूर्वपद (समासाङ्ग), अर्थतः ‘विज्ञप्तेः’
मात्रतःfrom mere awareness alone
मात्रतः:
Hetu/Apadana (Cause/Source)
TypeNoun
Rootमात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान/हेतु), एकवचन; समास: विज्ञप्ति-मात्र (षष्ठी-तत्पुरुष), अव्ययीभावार्थे ‘केवलात्’

Maheśvara (Śiva)

Tirtha: Kedāra/Kedāranātha

Type: kshetra

Scene: A cosmic tableau: from a subtle ‘I’-principle (ahaṃkāra) emanate creation, continuance, and dissolution; Gaṇapati is addressed as the attentive divine witness at the dawn of the cosmos.

M
Maheśvara (Śiva)
G
Gaṇapati (Gaṇeśa)
A
Ahaṃkāra
P
Pralaya
U
Utpatti
S
Sthiti

FAQs

Cosmic processes—creation, preservation, dissolution—are tied to subtle principles; mastery begins with understanding the inner ‘I’-sense.

Indirectly Kedāra-kṣetra, by presenting it as a setting for high Śaiva cosmological teaching.

No ritual is specified; it is metaphysical exposition.