Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 94

प्रकृतिः पुरुषश्चैव पञ्चविंशः सदाशिवः । पञ्चपञ्चभिरेततैस्तु निष्पन्नं गृहमुच्यते

prakṛtiḥ puruṣaścaiva pañcaviṃśaḥ sadāśivaḥ | pañcapañcabhiretataistu niṣpannaṃ gṛhamucyate

Prakṛti et Puruṣa ; et, comme vingt-cinquième, Sadāśiva. Par ces ensembles de cinq et de cinq, on dit que la « demeure » (la structure incarnée) est produite.

प्रकृतिःPrakṛti (primordial nature)
प्रकृतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रकृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
पुरुषःPuruṣa (spirit/person)
पुरुषः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुरुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
and
:
Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
एवindeed
एव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात; अवधारणार्थकः
पञ्चविंशःthe twenty-fifth (principle)
पञ्चविंशः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपञ्चविंश (प्रातिपदिक; संख्यासमासः पञ्च + विंश)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; द्विगु-समासः (पञ्चविंशतिः = twenty-five)
सदाशिवःSadāśiva
सदाशिवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसदा-शिव (प्रातिपदिक; सदा + शिव)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारयः (सदा शिवः)
पञ्चपञ्चभिःby the two groups of five
पञ्चपञ्चभिः:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootपञ्च-पञ्च (प्रातिपदिक; संख्यासमाहारः)
Formतृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; द्वन्द्व/समाहारार्थः (पञ्च च पञ्च च = two sets of five)
एततैःby these
एततैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; सर्वनाम; विशेषणम् (by these)
तुindeed/but
तु:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात; विरोध/विशेषार्थक (but/indeed)
निष्पन्नम्produced/formed
निष्पन्नम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootनिष्पन्न (कृदन्त; √पद् (धातु) + निṣ् + सम्, क्त)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र कर्मविशेषणम्
गृहम्a house/body (as a dwelling)
गृहम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; उच्यते इति कर्म (नाम)
उच्यतेis called
उच्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि प्रयोग (passive)

Sutanu

Scene: A cosmic architectural metaphor: the body as a house built from tattva-bricks; above it shines Sadāśiva as the keystone/crown, with prakṛti and puruṣa depicted as complementary pillars.

P
Prakṛti
P
Puruṣa
S
Sadāśiva

FAQs

Seeing the body as a constructed ‘house’ of principles helps detach from it and orient toward Sadāśiva as the highest reality.

No tīrtha is mentioned; the focus is metaphysical (tattva) rather than sacred geography.

None; it is a doctrinal statement supporting contemplative understanding.