Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 93

पंचभूतानि पञ्चैव कर्मज्ञानेंद्रियाणि च । पंच पंचापि विषया मनोबुद्ध्यहमेव च

paṃcabhūtāni pañcaiva karmajñāneṃdriyāṇi ca | paṃca paṃcāpi viṣayā manobuddhyahameva ca

Il y a les cinq éléments ; et aussi les cinq organes d’action et les cinq organes de connaissance ; de même les cinq objets des sens, avec le mental, l’intellect et l’ego.

पञ्चभूतानिthe five elements
पञ्चभूतानि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपञ्च-भूत (प्रातिपदिक; पञ्च + भूत)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; समासः कर्मधारयः (पञ्चानि भूतानि)
पञ्चfive
पञ्च:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपञ्च (प्रातिपदिक; संख्याशब्द)
Formअव्ययवत् संख्याशब्दः; अत्र नपुंसक-प्रथमा-बहुवचनार्थे विशेषणम् (पञ्च = five)
एवindeed/only
एव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (particle); अवधारणार्थकः (emphasis/only)
कर्मज्ञानेंद्रियाणिthe organs of action and knowledge
कर्मज्ञानेंद्रियाणि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकर्म-ज्ञान-इन्द्रिय (प्रातिपदिक; कर्म + ज्ञान + इन्द्रिय)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; समासः तत्पुरुषः (कर्मेन्द्रियाणि च ज्ञानेन्द्रियाणि च इति समाहारः)
and
:
Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
पञ्चfive
पञ्च:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपञ्च (प्रातिपदिक; संख्याशब्द)
Formसंख्याशब्दः; अत्र विशेषणम् (five)
पञ्चfive
पञ्च:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपञ्च (प्रातिपदिक; संख्याशब्द)
Formसंख्याशब्दः; अत्र विशेषणम् (five)
अपिalso
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle); समुच्चय/अप्यर्थ (also/even)
विषयाःsense-objects
विषयाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविषय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
मनःmind
मनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
बुद्धिःintellect
बुद्धिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootबुद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
अहम्I / ego (ahaṃkāra)
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, उत्तमपुरुषार्थक; प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
एवindeed
एव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (particle); अवधारणार्थकः
and
:
Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

Sutanu

Scene: A contemplative sage or Skanda-teacher figure points to a subtle diagram of the body as a ‘house’ composed of elements, senses, and mind—rendered as concentric circles or lotus-petals labeled with tattvas.

P
Pañcabhūta
K
Karmendriya
J
Jñānendriya
M
Manas
B
Buddhi
A
Ahaṃkāra

FAQs

The embodied being is a structured assembly of elements, faculties, and inner instruments—knowing this supports discernment.

None; this is a philosophical mapping of the human constitution.

None directly; it provides a framework used for contemplation and self-analysis.