Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 29

तत्र यत्प्राकृतं नाम प्रकृतिप्रमुखस्य तत् । चतुर्विंशतितत्त्वानां गणस्योक्तं हि तर्पणम्

tatra yatprākṛtaṃ nāma prakṛtipramukhasya tat | caturviṃśatitattvānāṃ gaṇasyoktaṃ hi tarpaṇam

Parmi elles, ce qui est nommé « prākṛta » relève de Prakṛti et de ce qui commence avec Prakṛti ; on dit que c’est le « tarpaṇa », la satisfaction du groupe des vingt-quatre tattvas.

तत्रthere; in that context
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक-अव्यय (locative adverb)
यत्which/that (relative)
यत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (relative pronoun)
प्राकृतम्natural; material; prakṛtic
प्राकृतम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्राकृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन; विशेषण (qualifies यत्/नाम)
नामname; designation
नाम:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन
प्रकृतिप्रमुखस्यof the group headed by Prakṛti
प्रकृतिप्रमुखस्य:
Sambandha (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootप्रकृति (प्रातिपदिक) + प्रमुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी एकवचन; तत्पुरुष-समास (प्रकृतिः प्रमुखः यस्य)
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (demonstrative)
चतुर्विंशतितत्त्वानाम्of the twenty-four principles (tattvas)
चतुर्विंशतितत्त्वानाम्:
Sambandha (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootचतुर्विंशति (संख्या-प्रातिपदिक) + तत्त्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; षष्ठी बहुवचन; तत्पुरुष-समास (चतुर्विंशतिः तत्त्वानि)
गणस्यof the group
गणस्य:
Sambandha (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootगण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी एकवचन
उक्तम्is said; is declared
उक्तम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) → उक्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन; कर्मणि/भावे प्रयोग (said/declared)
हिindeed; for
हि:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic/causal particle)
तर्पणम्satiation; offering that satisfies
तर्पणम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतर्पण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन

Kamaṭha

Scene: A contemplative teaching scene: a sage explains the 24 tattvas as a garland/assembly (gaṇa) around Prakṛti, with the inner witness shining apart; ‘tarpaṇa’ is shown as a subtle offering that calms the tattvas.

P
Prakṛti
C
Caturviṃśati-tattva (24 principles)

FAQs

Physical nourishment supports the embodied system constituted by Prakṛti and the tattvas; dharma recognizes both body-order and higher spiritual aim.

No tīrtha is mentioned; the verse is philosophical, using Sāṃkhya-style tattva language within a Purāṇic discourse.

‘Tarpaṇa’ is used conceptually as ‘satisfaction/nourishment’ of the tattva-aggregate; it is not a standalone rite here.