Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 68

Devanagari script

अन्यायेन धनादानं तंद्री नास्तिक्यमेव च । क्रौर्यं च याचकाद्यं च तामसं गुणलक्षणम्

Transliteration

anyāyena dhanādānaṃ taṃdrī nāstikyameva ca | krauryaṃ ca yācakādyaṃ ca tāmasaṃ guṇalakṣaṇam

Translation

Donner des richesses par des moyens injustes, la torpe léthargie, l’irrévérence ou l’incrédulité, la cruauté, et l’habitude de mendier et autres—tels sont les signes du guṇa tamasique.

Word by Word

• अन्यायेन: by injustice, unjustly
• अन्यायेन: Karana (Means/करण)
• Type: Noun
• Root: अन्याय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• धनादानम्: taking/appropriating wealth
• धनादानम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धन + आदान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—धनस्य आदानम् (षष्ठी-तत्पुरुष)

• तन्द्रī: sloth, drowsiness
• तन्द्रī: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तन्द्रī (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• नास्तिक्यम्: atheism, disbelief
• नास्तिक्यम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नास्तिक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक अव्यय (emphatic particle)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)

• क्रौर्यम्: cruelty
• क्रौर्यम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क्रौर्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)

• याचकाद्यम्: begging etc. (beggar-like conduct)
• याचकाद्यम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: याचक + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—याचकः + आदयः (याचकादि-समूहः)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)

• तामसम्: tamasic
• तामसम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तामस (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (गुणलक्षणम्)

• गुणलक्षणम्: characteristic of a guṇa
• गुणलक्षणम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गुण + लक्षण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—गुणस्य लक्षणम् (षष्ठी-तत्पुरुष)

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) (deduced from Māheśvarakhaṇḍa narrative convention)

Visual Art Cues

Scene: A contrast scene: on one side, a dark figure offers coins gained by injustice; on the other, a compassionate giver offers clean water/food; shadows of sloth and cruelty loom behind the tāmasa figure.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Tamas is identified by inertia and moral distortion—unjust gain, sloth, irreverence, cruelty—so one should avoid these to protect dharma and clarity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse; it is a doctrinal teaching on guṇas within the Kaumārikākhaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite is prescribed; the verse gives ethical diagnostics (what to renounce) rather than a vrata, dāna, or snāna rule.