Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 85

स्वभावतो विश्वमिदं हि वर्तते स्वभावतः सूर्यमुखा भ्रमंत्यमी । स्वभावतो वायवो वांति नित्यं स्वभावतो वर्षति चांबुदोऽयम्

svabhāvato viśvamidaṃ hi vartate svabhāvataḥ sūryamukhā bhramaṃtyamī | svabhāvato vāyavo vāṃti nityaṃ svabhāvato varṣati cāṃbudo'yam

Par sa propre nature, cet univers se déploie ; par sa propre nature, ces astres tournent, le soleil en tête. Par sa propre nature, les vents soufflent sans cesse, et par sa propre nature, ce nuage verse la pluie.

स्वभावतःby nature/naturally
स्वभावतः:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootस्वभाव (प्रातिपदिक)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb): 'स्वभावात्'
विश्वम्the universe
विश्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
इदम्this
इदम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; विशेषण (विश्वम् इति)
हिindeed
हि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात; निश्चय/हेतु (indeed/for)
वर्ततेexists/continues
वर्तते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√वृत् (धातु)
Formलट्-लकार, आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
स्वभावतःby nature
स्वभावतः:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootस्वभाव (प्रातिपदिक)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय
सूर्यमुखाःsun-faced (ones)
सूर्यमुखाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसूर्य + मुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; बहुव्रीहि (सूर्यं मुखं येषाम्)
भ्रमन्तिwander/rotate
भ्रमन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√भ्रम् (धातु)
Formलट्-लकार, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
अमीthese/those (yonder)
अमी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; दूरनिर्देश-सर्वनाम
स्वभावतःby nature
स्वभावतः:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootस्वभाव (प्रातिपदिक)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय
वायवःwinds
वायवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवायु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन
वान्तिblow
वान्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√वा (धातु)
Formलट्-लकार, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
नित्यम्always
नित्यम्:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् क्रियाविशेषण (accusative adverb)
स्वभावतःby nature
स्वभावतः:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootस्वभाव (प्रातिपदिक)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय
वर्षतिrains
वर्षति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√वृष् (धातु)
Formलट्-लकार, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक निपात
अम्बुदःcloud
अम्बुदः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअम्बुद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
अयम्this
अयम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; विशेषण (अम्बुदः इति)

Unspecified in snippet (didactic speaker presenting a ‘svabhāva’ explanation)

Scene: A panoramic nature-cosmos scene: the sun leading a procession of luminaries across the sky, winds personified as flowing scarves, a cloud releasing rain over fields; the teacher’s voice implied as narration.

S
Sūrya (Sun)
V
Vāyu (wind)
A
Ambuda (cloud)

FAQs

It highlights the regularity of the cosmos as an inherent order, urging contemplation on the principle that governs phenomena.

No tīrtha is mentioned.

None.