Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 174

ब्रह्मचर्यं च संसेव्यं गार्हस्थ्य श्रृणु यादृशम् । पत्नी प्रकृतिरूपा मे तच्चित्तो नास्मि कर्हिचित्

brahmacaryaṃ ca saṃsevyaṃ gārhasthya śrṛṇu yādṛśam | patnī prakṛtirūpā me taccitto nāsmi karhicit

Ayant dûment pratiqué le brahmacarya, écoute maintenant ce qu’est ma vie de maître de maison. Mon épouse est de la forme même de Prakṛti (la Nature), et pourtant mon esprit ne s’y attache jamais.

brahmacaryambrahmacarya, celibate discipline
brahmacaryam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootbrahmacarya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
caand
ca:
Sambandha/Modifier (सम्बन्ध/विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
saṃsevyamto be practiced/served
saṃsevyam:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootsaṃ-√sev (सेव् धातु)
Formकृदन्त (यत्/अनीयर्-अर्थे य-प्रत्यय), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘सेवनीयम्’ (to be practiced)
gārhasthyamhouseholder life
gārhasthyam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootgārhasthya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
śṛṇuhear, listen
śṛṇu:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootśru (श्रु धातु)
Formलोट् (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन
yādṛśamas it is, of what kind
yādṛśam:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootyādṛśa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण
patnīwife
patnī:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootpatnī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
prakṛti-rūpāhaving the form of Prakṛti
prakṛti-rūpā:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootprakṛti (प्रातिपदिक) + rūpa (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समास: षष्ठी-तत्पुरुष (प्रकृतेः रूपा)
memy
me:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
tat-cittaḥmind-fixed on her/that
tat-cittaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Roottad (प्रातिपदिक) + citta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समास: तत्पुरुष (तस्मिन् चित्तं यस्य/तद्विषयकचित्तः)
nanot
na:
Sambandha/Modifier (सम्बन्ध/विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय
asmiI am
asmi:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootas (अस् धातु)
Formलट्, परस्मैपद, उत्तमपुरुष, एकवचन
karhicitever, at any time
karhicit:
Sambandha/Modifier (सम्बन्ध/विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootkarhicit (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (at any time/ever)

A spiritually realized son (speaker not named in the snippet; Kaumārikākhaṇḍa narrative context)

Scene: A serene householder-sage with sacred thread and matted hair, standing beside his wife depicted as a personification of Prakṛti (earthy colors, floral motifs), while his mind is shown as a detached lotus untouched by water.

P
Prakṛti

FAQs

One can live the householder life while maintaining inner non-attachment and yogic steadiness.

No specific tīrtha is named in this verse; the focus is on dharma and inner discipline.

No external rite is prescribed; the instruction is ethical-yogic: practice brahmacarya and live gṛhastha life without mental clinging.