Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 81
Devanagari script
विस्मयं समनुप्राप्ताः सर्वे ते राजपूरुषाः । विषादं परमापन्नो राजा सांतःपुरस्तदा
Transliteration
vismayaṃ samanuprāptāḥ sarve te rājapūruṣāḥ | viṣādaṃ paramāpanno rājā sāṃtaḥpurastadā
Translation
Tous les serviteurs du roi furent saisis d’étonnement. Le roi, avec les siens du gynécée, tomba alors dans une profonde affliction.
Word by Word
विस्मयम्astonishment
विस्मयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविस्मय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
समनुप्राप्ताःexperienced/attained
समनुप्राप्ताः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + अनु + प्र + आप् (धातु) → प्राप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (Past active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘(ते) समनुप्राप्ताः (अभवन्)’ = they attained/experienced
सर्वेall
सर्वे:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
तेthey/those
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
राजपूरुषाःking’s men/royal attendants
राजपूरुषाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootराज + पुरुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (राज्ञः पुरुषाः)
विषादम्grief
विषादम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविषाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
परमापन्नःfell into extreme (grief)
परमापन्नः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootपरम + आपन्न (कृदन्त-प्रातिपदिक); आप् (धातु) → आपन्न
Formभूतकृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय-समासः (परमः आपन्नः)
राजाthe king
राजा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
स-अन्तःपुरःtogether with the inner palace (harem)
स-अन्तःपुरः:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस (अव्यय-उपसर्ग/सह) + अन्तःपुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अव्ययीभावः (अन्तःपुरेण सह) = ‘with the inner apartments/with the harem’
तदाat that time
तदा:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (temporal adverb)
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced)
Visual Art Cues
Scene: Court officials stand frozen in astonishment; the king and inner household sink into sorrow—faces downcast, queens weeping, ministers whispering; the cradle remains central as the cause of grief.
FAQs
Attachment to appearances leads to grief; dharma calls for steadiness and discernment beyond outer form.
None in this verse; it continues the human response within the broader tīrtha-centered narrative.
None.