Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 73

श्रीः परिव्राजिका जाता नितरां सुभगाकृतिः । यामालोक्य जगत्सर्वं चित्रन्यस्तमिवास्थितम्

śrīḥ parivrājikā jātā nitarāṃ subhagākṛtiḥ | yāmālokya jagatsarvaṃ citranyastamivāsthitam

Śrī (Lakṣmī) devint une renonçante errante, d’une beauté éminemment propice ; à sa vue, l’univers entier demeura immobile, comme posé sur une peinture.

श्रीःŚrī; auspicious goddess/fortune
श्रीः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootśrī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
परिव्राजिकाa female renunciant (wandering nun)
परिव्राजिका:
Karta-samānādhikaraṇa (Predicate/समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootparivrājikā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); विधेय (predicate nominative)
जाताbecame; was born/produced
जाता:
Kriyā (Predicate action/state/क्रिया)
TypeVerb
Root√jan (धातु) + jāta (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि/भूतकाले क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle used predicatively); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
नितराम्exceedingly, very much
नितराम्:
Kriyā-viśeṣaṇa (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootnitarām (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
सुभगाकृतिःone of beautiful form
सुभगाकृतिः:
Karta-samānādhikaraṇa (Predicate/समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootsubhagā + ākṛti (प्रातिपदिक); subhagā-ākṛti (समास)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); विशेष्य-विशेषणभावः (descriptive compound)
याम्whom
याम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); सम्बन्धः—पूर्वोक्तायाः (refers to Śrī/parivrājikā)
आलोक्यhaving seen
आलोक्य:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action)
TypeVerb
Rootā-√lok (धातु) + ālokya (कृदन्त, ल्यप्/त्वा-प्रत्यय)
Formक्त्वान्त/ल्यबन्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive): ‘having seen’
जगत्the world
जगत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootjagat (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
सर्वम्all, entire
सर्वम्:
Viśeṣaṇa (Adjectival modifier)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); जगत्-विशेषण (qualifies jagat)
चित्रन्यस्तम्as if placed/arranged like a picture
चित्रन्यस्तम्:
Viśeṣaṇa (Adjectival modifier)
TypeAdjective
Rootcitra + nyasta (प्रातिपदिक); citra-nyasta (समास)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); जगत्-विशेषण
इवas if, like
इव:
Sambandha (Comparative marker)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formउपमा-वाचक-अव्यय (comparative particle)
आस्थितम्stood; remained; was fixed
आस्थितम्:
Kriyā (Predicate action/state/क्रिया)
TypeVerb
Rootā-√sthā (धातु) + āsthita (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle used predicatively); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; जगत्-सम्बन्धि

Skanda

Tirtha: Avimukta-Kāśī

Type: kshetra

Listener: Śaunaka and the Naimiṣāraṇya sages (typical frame)

Scene: A radiant renunciant woman (Śrī) in simple ascetic attire stands in Kāśī; onlookers—citizens, sages, even animals—freeze in astonishment as if painted, the ghāṭs and temples forming a luminous backdrop.

Ś
Śrī (Lakṣmī)

FAQs

Austerity and renunciation can be borne even by divine prosperity (Śrī), revealing that true auspiciousness supports dharma, not mere luxury.

Implicitly the Kāśī sacred setting where such divine manifestations and teachings are narrated.

None directly; the verse emphasizes darśana (the transformative power of beholding the divine).