Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 72

ततस्तु सौगतं रूपं शिश्राय श्रीपतिः स्वयम् । अतीव सुंदरतरं त्रैलोक्यस्यापिमोहनम्

tatastu saugataṃ rūpaṃ śiśrāya śrīpatiḥ svayam | atīva suṃdarataraṃ trailokyasyāpimohanam

Alors Śrīpati lui-même prit une forme Saugata, semblable à celle des bouddhistes : d’une beauté suréminente, enchanteresse même pour les trois mondes.

ततःthen, thereafter
ततः:
Kala (Temporal marker/काल)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formक्रम/हेतु-अव्यय (then/thereafter)
तुindeed, but
तु:
Sambandha-bodhaka (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/अन्वय-अव्यय (particle: ‘but/indeed’)
सौगतम्Buddhist (Saugata)
सौगतम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसौगत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; रूपम् इति विशेषण
रूपम्form
रूपम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
शिश्रायresorted to, assumed
शिश्राय:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रि (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
श्रीपतिःŚrīpati (Vishnu)
श्रीपतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootश्री + पति (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (‘lord of Śrī’ = Viṣṇu)
स्वयम्himself
स्वयम्:
Karta-visheshaṇa (Emphasis on subject/कर्ता-विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formआत्मवाचक-अव्यय (reflexive emphatic: ‘himself’)
अतीवexceedingly
अतीव:
Kriya/Guṇa-visheshaṇa (Intensifier/अतिशय)
TypeIndeclinable
Rootअतीव (अव्यय)
Formअतिशय-अव्यय (intensifier adverb)
सुन्दरतरम्more beautiful
सुन्दरतरम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसुन्दर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तरप्-प्रत्यय (comparative: ‘more beautiful’); रूपम् इति विशेषण
त्रैलोक्यस्यof the three worlds
त्रैलोक्यस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootत्रि + लोक (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन; द्विगु-समास (‘three worlds’)
अपिeven
अपि:
Sambandha-bodhaka (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपवाद-अव्यय (particle: ‘even/also’)
मोहनम्bewitching, enchanting
मोहनम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमोहन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; रूपम् इति विशेषण (causing delusion/attraction)

Skanda

Tirtha: Dharmakṣetra (contextual)

Type: kshetra

Listener: Muni (unnamed sage)

Scene: Śrīpati transforms into an exquisitely beautiful ‘Saugata’ form, captivating the three worlds—an intentional, luminous metamorphosis in the Kāśī sacred sphere.

V
Viṣṇu (Śrīpati)
T
Trailokya
S
Saugata (Buddha-associated form)

FAQs

The divine may adopt forms suited to a time and context, while the underlying sacred purpose remains aligned with dharma.

The Kāśī region and its environs, where the narrative locates Viṣṇu’s extraordinary manifestations.

None; this verse is descriptive, highlighting a divine manifestation rather than a practice.