Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 55

महाविभव संभारैर्महाभोगैरनेकधा । व्युष्टायां स नृपो रात्र्यां प्रातराहूतवान्द्विजम्

mahāvibhava saṃbhārairmahābhogairanekadhā | vyuṣṭāyāṃ sa nṛpo rātryāṃ prātarāhūtavāndvijam

Avec d’abondantes richesses royales et maints plaisirs splendides, lorsque la nuit fut passée, le roi fit appeler le brāhmane au matin.

महाविभवwith great wealth
महाविभव:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक) + विभव (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (महान् विभवः), पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; संभारैः इत्यस्य विशेषणम्
संभारैःwith preparations / provisions
संभारैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootसंभार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
महाभोगैःwith great enjoyments/luxuries
महाभोगैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + भोग (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (महान् भोगः), पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
अनेकधाin many ways
अनेकधा:
Sambandha (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootअनेकधा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक अव्यय (in many ways)
व्युष्टायाम्when (the night) had passed; at dawn
व्युष्टायाम्:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootवि + उष् (धातु) → व्युष्ट (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; रात्र्याम् इत्यस्य विशेषणम्; सप्तमी-सम्बन्ध (locative absolute nuance)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
नृपःthe king
नृपः:
Karta (Apposition to subject)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सः इत्यस्य अपपद/विशेषणम्
रात्र्याम्in the night
रात्र्याम्:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootरात्रि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
प्रातर्in the morning
प्रातर्:
Adhikarana (Time)
TypeIndeclinable
Rootप्रातर् (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (in the morning)
आहूतवान्summoned
आहूतवान्:
Kriya (Main verb)
TypeVerb
Rootआ + हु (धातु) → आहूतवत् (कृदन्त; क्तवत्)
Formक्तवत्-प्रत्यय (perfect participle used as finite), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; लिट्-अर्थे (has summoned)
द्विजम्the brahmin
द्विजम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

Skanda (narrating to Agastya, Kāśīkhaṇḍa convention)

Tirtha: काशी-क्षेत्र (प्रसङ्ग)

Type: kshetra

Listener: श्रवणसमाजः

Scene: रात्र्याः व्यतीते प्रातःकाले राजप्रासादे सेवकाः ब्राह्मण-आह्वानाय गच्छन्ति; राजवैभव-सम्भारः, शयनागारात् सभागृहं प्रति गमनम्

D
Divodāsa
B
brāhmaṇa (dvija)

FAQs

Wealth becomes dharmic when used to honor the righteous and seek wise counsel.

Kāśī is the underlying sacred landscape; the verse narrates conduct within the Kāśī royal setting.

No formal rite; it implies an auspicious morning summons for consultation and honoring of a brāhmaṇa.