Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 38

Devanagari script

काश्युद्भवे प्रयागे ये तपसि स्नांति संयताः । दशाश्वमेधजनितं फलं तेषां भवेद्ध्रुवम्

Transliteration

kāśyudbhave prayāge ye tapasi snāṃti saṃyatāḥ | daśāśvamedhajanitaṃ phalaṃ teṣāṃ bhaveddhruvam

Translation

Ceux qui, maîtrisés et disciplinés, se baignent au Tapas-tīrtha de Prayāga—né de Kāśī—obtiennent assurément le fruit issu de dix sacrifices Aśvamedha.

Word by Word

• काश्युद्भवे: at Kāśī-udbhava (a place connected with Kāśī)
• काश्युद्भवे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: काशी + उद्भव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (काश्याः उद्भवः)

• प्रयागे: in Prayāga
• प्रयागे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रयाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• ये: those who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• तपसि: in austerity/penance
• तपसि: Adhikarana (Domain/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• स्नान्ति: bathe
• स्नान्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन

• संयताः: self-controlled
• संयताः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम्-यम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (ये)

• दशाश्वमेधजनितम्: produced by ten Aśvamedha sacrifices
• दशाश्वमेधजनितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दश + अश्वमेध + जनित (प्रातिपदिक/कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (दश-अश्वमेधैः जनितम्) विशेषणम् (फलम्)

• फलम्: fruit/result
• फलम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तेषाम्: of them
• तेषाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन

• भवेत्: would be
• भवेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• ध्रुवम्: certain
• ध्रुवम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ध्रुव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (फलम्)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Tapas-tīrtha (Prayāga)

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Pilgrims/householders and ascetics seeking high merit

Visual Art Cues

Scene: Ascetics with matted hair and simple cloth bathe at a marked spot ‘Tapas-tīrtha’ near the confluence; a symbolic tenfold Aśvamedha merit is indicated by ten sacrificial horse emblems in the background.

Characters & Entities

• Kāśī
• Prayāga
• Tapas (Tapas-tīrtha)
• Aśvamedha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Austerity joined with tīrtha-bathing yields immense merit; inner discipline magnifies the power of sacred geography.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Tapas-tīrtha at Prayāga (described as connected with Kāśī).

What ritualistic prescription is mentioned?

Self-controlled bathing (snāna) at Tapas-tīrtha in Prayāga, implying an austerity-oriented observance.