Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 53

इति श्रुत्वा हृषीकेशः सहस्रांशोरुदीरितम् । उच्चैर्माशंस सप्ताश्वं वारयन्करसंज्ञया

iti śrutvā hṛṣīkeśaḥ sahasrāṃśorudīritam | uccairmāśaṃsa saptāśvaṃ vārayankarasaṃjñayā

Entendant ces paroles proférées par le Soleil aux mille rayons, Hṛṣīkeśa le loua à haute voix et, d’un signe de la main, retint doucement celui aux sept chevaux.

इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; इति-शब्दः (quotative particle/‘thus’)
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Kriya (पूर्वकालिक क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); श्रु-धातोः; ‘having heard’
हृषीकेशःHṛṣīkeśa (Viṣṇu)
हृषीकेशः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootहृषीकेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन
सहस्रांशोःof the thousand-rayed one (the Sun)
सहस्रांशोः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसहस्रांशु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति; एकवचन; सहस्र+अंशु (सहस्रांशुः = सूर्यः)
उदीरितम्uttered (speech)
उदीरितम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootउद्+ईर् (धातु)
Formकृदन्त; क्त-प्रत्यय (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन; ‘uttered/said’
उच्चैःaloud
उच्चैः:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootउच्चैः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
माशंसpraised
माशंस:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootमा (अव्यय-निषेध) + शंस् (धातु)
Formलुङ् (aorist); परस्मैपद; प्रथमपुरुष; एकवचन; शंस्-धातोः; ‘praised’; ‘मा’ इति निपातः (emphatic/particle)
सप्ताश्वम्the seven-horsed one (the Sun)
सप्ताश्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसप्त + अश्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन; सप्त-अश्व (सप्ताश्वः = सूर्यः/सप्ताश्वरथः)
वारयन्restraining
वारयन्:
Karta (कर्ता; सहक्रिया)
TypeVerb
Rootवृ (धातु)
Formकृदन्त; शतृ-प्रत्यय (present active participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; ‘restraining/warding off’
करसंज्ञयाby a hand-signal
करसंज्ञया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootकर + संज्ञा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति; एकवचन; कर-संज्ञा (hand-signal)

Narrator (contextual purāṇic narration within Kāśīkhaṇḍa)

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Scene: Viṣṇu (Hṛṣīkeśa) stands in composed majesty, praising the blazing Sūrya; with a calm hand-gesture He restrains the seven-horsed chariot, halting cosmic motion in reverence to Kāśī’s higher sanctity.

V
Viṣṇu (Hṛṣīkeśa)
S
Sūrya (Sahasrāṃśu)
S
Saptāśva (seven-horsed Sun)

FAQs

Divine teaching is given with kindness—praise uplifts, and gentle restraint guides the seeker toward the central truth.

The Kāśī narrative setting continues; the verse supports the unfolding Mahātmya rather than naming a distinct tīrtha.

None; it is narrative transition into Viṣṇu’s doctrinal reply.