Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 16

Devanagari script

ता इमा दिव्यभोगिन्यो रूपलावण्यसंपदः । निवसंत्यप्सरोलोके सर्वकामसमन्विताः

Transliteration

tā imā divyabhoginyo rūpalāvaṇyasaṃpadaḥ | nivasaṃtyapsaroloke sarvakāmasamanvitāḥ

Translation

Ces femmes, jouissant des plaisirs célestes et comblées de beauté et de grâce, demeurent dans le monde des Apsaras, pourvues de tout ce que l’on peut désirer.

Word by Word

• ताः: those (women)
• ताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन; सर्वनाम

• इमाः: these
• इमाः: Karta (Apposition/समनाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम (these)

• दिव्यभोगिन्यः: enjoying divine pleasures
• दिव्यभोगिन्यः: Karta (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दिव्य (प्रातिपदिक) + भोगिन् (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (दिव्याः भोगाः यस्याः/यासां = enjoying divine pleasures); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• रूप: beauty/form
• रूप: Samasa-purvapada (Compound member/समासपूर्वपद)
• Type: Noun
• Root: रूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रातिपदिक used in compound

• लावण्य: grace/charm
• लावण्य: Samasa-purvapada (Compound member/समासपूर्वपद)
• Type: Noun
• Root: लावण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रातिपदिक used in compound

• संपदः: endowments
• संपदः: Karta (Apposition/समनाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: संपद् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; (riches/attainments)

• रूपलावण्यसंपदः: endowments of beauty and charm
• रूपलावण्यसंपदः: Karta (Apposition/समनाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रूप (प्रातिपदिक) + लावण्य (प्रातिपदिक) + संपद् (प्रातिपदिक)
• Form: द्वन्द्व-समास (इतरेतर: रूपं च लावण्यं च—तयोः संपदः); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• निवसन्ति: they dwell
• निवसन्ति: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि + वस् (धातु)
• Form: लट्-लकार, प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद; धातु: वस् (to dwell) with उपसर्ग नि

• अप्सरोलोके: in the world of the Apsarases
• अप्सरोलोके: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अप्सरस् (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (अप्सरसां लोकः = world of Apsarases); पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन

• सर्वकामसमन्विताः: endowed with all desires
• सर्वकामसमन्विताः: Karta (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + काम (प्रातिपदिक) + समन्वित (कृदन्त, सम्+अन्वि/इ धातु)
• Form: तत्पुरुष-समास (सर्वैः कामैः समन्विताः = endowed with all desires); पुंलिङ्ग/स्त्रीलिङ्ग?—प्रयोगे स्त्रीवाचकाः (ताः) इति स्त्रीलिङ्गे विशेषणरूपेण; प्रथमा, बहुवचन

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Visual Art Cues

Scene: A luminous apsaras-realm: graceful women with divine ornaments, floating pavilions, fragrant gardens, and music—depicting ‘sarvakāma-samanvita’ abundance.

Characters & Entities

• Apsaroloka
• Apsarases

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Meritorious conduct bears fruit; purity and vrata can lead to exalted, heaven-like states described in Puranic imagery.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse sits within the Kāśī-khaṇḍa framework (Kashi’s sacred narrative), though the immediate focus is on the reward (phala) rather than a named tirtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite is prescribed here; it states the resultant state—dwelling in apsaroloka with divine enjoyments.