Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 12

अष्टाग्निहोमिका तद्वद्वाजपेयशतोद्भवा । इत्याद्यप्सरसां श्रेष्ठं सहस्रं षष्टिसंमितम्

aṣṭāgnihomikā tadvadvājapeyaśatodbhavā | ityādyapsarasāṃ śreṣṭhaṃ sahasraṃ ṣaṣṭisaṃmitam

Aṣṭāgnihomikā, et de même Vājapeyaśatodbhavā — et ainsi de suite. Les plus éminentes des Apsarās sont au nombre de mille soixante.

अष्टाग्निहोमिकाconnected with the eight-fire homa
अष्टाग्निहोमिका:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootअष्ट (संख्या-प्रातिपदिक) + अग्नि (प्रातिपदिक) + होम (प्रातिपदिक) + -इका (तद्धित)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; द्विगु-समास (eight + fire-offering)
तद्वत्likewise
तद्वत्:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतद्वत् (अव्यय/तुलनार्थक)
Formअव्यय; तुलनार्थे (like that/in the same way)
वाजपेयशतोद्भवाborn of (i.e., resulting from) a hundred Vājapeya rites
वाजपेयशतोद्भवा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootवाजपेय (प्रातिपदिक) + शत (संख्या-प्रातिपदिक) + उद्भव (प्रातिपदिक; √भू धातु)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (arisen from/connected with a hundred Vājapeyas)
इतिthus
इति:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण/समाप्त्यर्थक (quotative/thus)
आदिand the rest/and so on
आदि:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootआदि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘etc./beginning’ अर्थे (here used with iti: ‘and so on’)
अप्सरसाम्of the apsarases
अप्सरसाम्:
Sambandha (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअप्सरस् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
श्रेष्ठम्best/excellent
श्रेष्ठम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootश्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifying ‘sahasram’)
सहस्रम्a thousand
सहस्रम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; संख्यावाचक-नाम
षष्टिसंमितम्amounting to sixty (i.e., 1060)
षष्टिसंमितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootषष्टि (संख्या-प्रातिपदिक) + संमित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √मा धातु, सम्-उपसर्ग; past participle)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (measured/amounting to sixty)

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda speaking to Agastya)

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Scene: A celestial register being proclaimed: apsarās associated with sacred fires and Vājapeya appear amid stylized yajña-kuṇḍas and golden ladles; the scene widens to show a multitude—‘one thousand and sixty’—like a galaxy of figures.

A
Aṣṭāgnihomikā
V
Vājapeya
A
Apsarāḥ

FAQs

Purāṇas often teach through enumeration: the ordered count highlights that even celestial realms operate under measure, hierarchy, and dharmic structure.

No specific tīrtha is mentioned in this verse.

No prescription; the verse references Vedic rites (agnihoma, vājapeya) as name-epithets and gives a total count of chief Apsarās.