Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 26

सा सुषुम्णा परानाडी त्रयं वाराणसीत्वसौ । तदत्रोत्क्रमणे सर्वजंतूनां हि श्रुतौ हरः

sā suṣumṇā parānāḍī trayaṃ vārāṇasītvasau | tadatrotkramaṇe sarvajaṃtūnāṃ hi śrutau haraḥ

Le canal suprême est Suṣumṇā; cette triade constitue Vārāṇasī. Et à l’instant du départ ici, pour tous les êtres, Hara (Śiva) est entendu à l’oreille comme l’enseignement qui sauve.

साshe/that (f.)
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); सर्वनाम-रूप
सुषुम्णाSuṣumṇā (central channel)
सुषुम्णा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsuṣumṇā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
पराsupreme, higher
परा:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootparā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); विशेषण
नाडीchannel, nāḍī
नाडी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootnāḍī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
त्रयम्a triad, threefold set
त्रयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottraya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc. 1st/2nd), एकवचन (Singular); संख्यावाचक-शब्द
वाराणसीत्वम्the state of being Vārāṇasī (Vārāṇasī-ness)
वाराणसीत्वम्:
Samānādhikaraṇa (Apposition/समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootvārāṇasī + tva (प्रातिपदिक; तद्धित-प्रत्यय)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc. 1st/2nd), एकवचन (Singular); भाववाचक-तद्धित (त्व)
असौthat (one), yonder
असौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootadas (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); सर्वनाम-रूप
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc. 1st/2nd), एकवचन (Singular); सर्वनाम-रूप
अत्रhere
अत्र:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootatra (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक-अव्यय (locative adverb)
उत्क्रमणेat the time of departing (from the body)
उत्क्रमणे:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootut-kramaṇa (प्रातिपदिक; कृदन्त-भाव)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular); 'उत्क्रमण' = प्राणोत्क्रमण/देहत्याग
सर्वजन्तूनाम्of all beings
सर्वजन्तूनाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootsarva + jantu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन (Plural)
हिindeed
हि:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle, emphasis/indeed)
श्रुतौin the śruti (revelation)
श्रुतौ:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootśruti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)
हरःHara (Śiva)
हरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roothara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa dialogue, typically Skanda to Agastya)

Tirtha: Avimukta (Kāśī)

Type: kshetra

Listener: Pilgrimage-inquirer/ṛṣi audience (implied)

Scene: A dying pilgrim in Kāśī lies near a ghat; Śiva, unseen to others, leans close to the right ear, whispering the liberating teaching; behind, the luminous subtle channel (suṣumṇā) is visualized as a vertical beam connecting earth to the crown.

S
Suṣumṇā
V
Vārāṇasī
H
Hara (Śiva)

FAQs

Kāśī is portrayed as a liminal, yogic-sacred space where Śiva grants the liberating instruction at death.

Vārāṇasī/Avimukta, where Śiva’s saving presence is specially accessible at the time of death.

No formal ritual; it refers to the salvific ‘hearing’ of Śiva’s teaching at the death-moment (antyakāla).