Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 19

हंहो किमंहो निचिताः प्रलब्धा बंहीयसायास भरेण काशीम् । प्रभूतपुण्यद्रविणैकपण्यां प्राप्यापि हित्वा क्व च गंतुमुद्यताः

haṃho kimaṃho nicitāḥ pralabdhā baṃhīyasāyāsa bhareṇa kāśīm | prabhūtapuṇyadraviṇaikapaṇyāṃ prāpyāpi hitvā kva ca gaṃtumudyatāḥ

Hélas, quel lourd péché ! Après avoir amassé (du mérite) et, au prix d’un effort immense, obtenu Kāśī—l’unique marché où la vraie richesse est l’abondance du mérite—, l’ayant pourtant atteinte, pourquoi s’apprêtent-ils à l’abandonner pour aller ailleurs ?

haṃhoalas!, oh!
haṃho:
Sambodhana/Exclamation (सम्बोधन/उद्गार)
TypeIndeclinable
Roothaṃho (अव्यय)
Formउद्गार-अव्यय (interjection)
kimwhat? why?
kim:
Prashna (Interrogative/प्रश्न)
TypeNoun
Rootkim (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; प्रश्नवाचक
aṃhaḥsin, distress
aṃhaḥ:
Prashna (Interrogative/प्रश्न)
TypeNoun
Rootaṃhas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
nicitāḥaccumulated
nicitāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootni√ci (चि धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (Past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘संचिताः’
pralabdhāḥobtained
pralabdhāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootpra√labh (लभ् धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘प्राप्ताः’
baṃhīyasa-āyāsa-bhareṇawith the burden of excessive effort
baṃhīyasa-āyāsa-bhareṇa:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootbaṃhīyas (प्रातिपदिक; तुलनात्मक) + āyāsa (प्रातिपदिक) + bhara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; समासः—‘अधिक-आयासस्य भरः’ (burden of greater toil)
kāśīmKāśī
kāśīm:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootkāśī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
prabhūta-puṇya-draviṇa-eka-paṇyām(Kāśī) the sole ‘commodity’ of abundant merit and wealth
prabhūta-puṇya-draviṇa-eka-paṇyām:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootprabhūta (प्रातिपदिक) + puṇya (प्रातिपदिक) + draviṇa (प्रातिपदिक) + eka (प्रातिपदिक) + paṇya (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—‘प्रभूतं पुण्यं द्रविणं च यस्याः, एकं पण्यं (विक्रेयवस्तु) इव’ (metaphor: sole commodity of abundant merit/wealth)
prāpyahaving attained
prāpya:
Kriya-visheshana (Converb/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootpra√āp (आप् धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (Gerund), ‘प्राप्य’ = प्राप्त्वा
apieven, also
api:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formसम्भावना/अपि-कारक (particle: even/also)
hitvāhaving abandoned
hitvā:
Kriya-visheshana (Converb/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Roothā (हा धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (Gerund), ‘त्यक्त्वा’
kvawhere?
kva:
Prashna (Interrogative/प्रश्न)
TypeIndeclinable
Rootkva (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb: where)
caand
ca:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
gantumto go
gantum:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Rootgam (गम् धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (Infinitive)
udyatāḥready/intent (to set out)
udyatāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootud√yam (यम् धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘उद्युक्ताः’

Skanda (deduced; Kāśīkhaṇḍa frame commonly Skanda → Agastya)

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Listener: null

Scene: A symbolic bazaar where stalls offer ‘puṇya’ as jewels; Kāśī appears as a grand marketplace-city; travelers who try to leave carry empty bags, while those who stay receive luminous coins of merit.

K
Kāśī
P
Puṇya

FAQs

Kāśī is depicted as the supreme ‘market’ of spiritual wealth; leaving after reaching it wastes hard-earned merit and invites downfall.

Kāśī (Vārāṇasī), metaphorically the unique emporium of puṇya.

None explicitly; the verse is an admonition against abandoning Kāśī once attained.