Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 57

Devanagari script

विश्वेश्वरि त्वमसि विश्वजनस्य कर्त्री त्वं पालयित्र्यसि तथा प्रलयेपिहंत्री । त्वन्नामकीर्तनसमुल्लसदच्छपुण्या स्रोतस्विनी हरति पातककूलवृक्षान्

Transliteration

viśveśvari tvamasi viśvajanasya kartrī tvaṃ pālayitryasi tathā pralayepihaṃtrī | tvannāmakīrtanasamullasadacchapuṇyā srotasvinī harati pātakakūlavṛkṣān

Translation

Ô Souveraine de l’univers, Tu es la créatrice de tous les êtres ; Tu es leur protectrice, et lors de la dissolution Tu es aussi la destructrice. Le fleuve pur et lumineux du mérite, gonflé par le chant de Ton Nom, déracine la forêt d’arbres que sont les amas de péchés.

Word by Word

• विश्वेश्वरि: O Lady of the universe
• विश्वेश्वरि: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: विश्व + ईश्वरि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; तत्पुरुषः: विश्वस्य ईश्वरी

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम; प्रथमा (Nominative), एकवचन

• असि: are
• असि: Kriyā (Copula)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट् (Present), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

• विश्वजनस्य: of all people/the world’s beings
• विश्वजनस्य: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: विश्व + जन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; तत्पुरुषः: विश्वस्य जनः

• कर्त्री: creator
• कर्त्री: Karta-predicative (Subject complement)
• Type: Noun
• Root: कर्तृ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्तृ-शब्दः (agent noun)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन

• पालयित्री: protector
• पालयित्री: Karta-predicative (Subject complement)
• Type: Noun
• Root: पालयितृ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; √पाल् (पालयति) से तृच्-प्रत्ययान्त कर्तृवाचक

• असि: are
• असि: Kriyā (Copula)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्, मध्यमपुरुष, एकवचन

• तथा: likewise
• तथा: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय (क्रियाविशेषणम्/adverb): ‘तथैव/likewise’

• प्रलये: at dissolution (cosmic end)
• प्रलये: Adhikaraṇa (Locative)
• Type: Noun
• Root: प्रलय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चय/अपि-कार): ‘also/even’

• हन्त्री: destroyer
• हन्त्री: Karta-predicative (Subject complement)
• Type: Noun
• Root: हन्त्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; √हन् से तृच्-प्रत्ययान्त

• त्वत्-नाम-कीर्तन-समुल्लसत्-अच्छ-पुण्या: whose pure merit shines forth through the chanting of your name
• त्वत्-नाम-कीर्तन-समुल्लसत्-अच्छ-पुण्या: Karta (Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: त्वत् + नाम + कीर्तन + समुल्लसत् + अच्छ + पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुपद-समासः (तत्पुरुष-प्रधान): ‘त्वन्नामकीर्तन’ (तव नाम्नः कीर्तनम्) तेन ‘समुल्लसत्’ (वर्तमानकृदन्त/शतृ) ‘अच्छ’ (निर्मल) ‘पुण्य’ (पवित्रता) यस्याः सा; स्रोतस्विनी इति विशेषणम्

• स्रोतस्विनी: the river/stream
• स्रोतस्विनी: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: स्रोतस्विनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नदी/धारा-वाचक

• हरति: removes, carries away
• हरति: Kriyā (Main verb)
• Type: Verb
• Root: हृ (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• पातककूलवृक्षान्: the trees (i.e., deep-rooted masses) of sins
• पातककूलवृक्षान्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: पातक + कूल + वृक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; तत्पुरुष-श्रृङ्खला: पातकानां कूलम् (समूहः) तस्य वृक्षाः (उपमा)

Speaker

Ravi (Sūrya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī-kṣetra (Viśveśvarī-bhāva)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī (Viśveśvarī)

Visual Art Cues

Scene: Devī as Viśveśvarī stands as cosmic sovereign: subtle imagery of creation, protection, and dissolution around her; from devotees’ chanting rises a bright, clear ‘river of merit’ sweeping away a dark forest of sin-trees uprooted at the roots.

Characters & Entities

• Devī (Viśveśvarī)
• Pralaya
• River/stream of merit (srotasvinī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Name-chanting is a powerful purifier; Devī governs creation, protection, and dissolution as the cosmic Śakti.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī, where Viśveśvarī/Śakti is praised together with the kṣetra’s saving power.

What ritualistic prescription is mentioned?

Nāma-kīrtana (chanting the Goddess’s names) is explicitly praised as sin-destroying.