Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 37

न मुक्तिरस्तीह तथा समाधिना स्थिरेंद्रियत्वोज्झित तत्समाधिना । क्रतुक्रियाभिर्न न वेदविद्यया यथा हि काश्यां परिहाय विग्रहम्

na muktirastīha tathā samādhinā sthireṃdriyatvojjhita tatsamādhinā | kratukriyābhirna na vedavidyayā yathā hi kāśyāṃ parihāya vigraham

Une telle délivrance ne s’obtient ailleurs ni par un samādhi dépourvu de la vraie stabilité des sens, ni par les sacrifices, ni par les actes rituels, ni même par la science védique, comme elle s’obtient en abandonnant le corps à Kāśī.

nanot
na:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootna (निपात)
Formनिषेध-निपात
muktiḥliberation
muktiḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootmukti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
astiexists
asti:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootas (अस्) (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; 3rd sg present ‘is/exists’
ihahere
iha:
Desha (Adverbial/देश)
TypeIndeclinable
Rootiha (अव्यय)
Formअव्यय (adverb) ‘here’
tathāin that way
tathā:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय (adverb) ‘thus/so; in that manner’
samādhināby samādhi
samādhinā:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootsamādhi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन; Instrumental singular
sthira-indriyatva-ujjhitadevoid of steady senses
sthira-indriyatva-ujjhita:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsthira (प्रातिपदिक) + indriyatva (प्रातिपदिक) + ujjhita (उत्+हā/हन्?; here ujjhita ‘abandoned’, प्रातिपदिक from √hā त्यागे)
Formकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग प्रथमा/द्वितीया एकवचन (contextual qualifier); Tatpuruṣa: ‘स्थिरेन्द्रियत्वोज्झित’ = devoid of steadiness of senses / having abandoned sense-stability (qualifying samādhi)
tat-samādhināby that (kind of) samādhi
tat-samādhinā:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Roottat (तद्) + samādhi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन; Tatpuruṣa: ‘तत्समाधि’ = that kind of samādhi; Instrumental singular
kratu-kriyābhiḥby sacrificial rituals
kratu-kriyābhiḥ:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootkratu (प्रातिपदिक) + kriyā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, बहुवचन; Tatpuruṣa: ‘क्रतुक्रिया’ = sacrificial rites; Instrumental plural
nanot
na:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootna (निपात)
Formनिषेध-निपात
nanor
na:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootna (निपात)
Formनिषेध-निपात (repetition for emphasis)
veda-vidyayāby Vedic knowledge
veda-vidyayā:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootveda (प्रातिपदिक) + vidyā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन; Tatpuruṣa: ‘वेदविद्या’ = Vedic learning; Instrumental singular
yathāas
yathā:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootyathā (अव्यय)
Formअव्यय (comparative particle) ‘as/just as’
hiindeed
hi:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formअव्यय (indeed)
kāśyāmin Kāśī
kāśyām:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootkāśī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन; Locative singular
parihāyahaving abandoned
parihāya:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootpari-√hā (परि+हा) (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive) ‘having abandoned/given up’
vigrahamthe body
vigraham:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootvigraha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; Accusative singular

Skanda (deduced; Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda to Agastya)

Tirtha: Kāśī (mokṣa-kṣetra; antya-kāla-pradhāna)

Type: kshetra

Scene: An aged seeker on a Kāśī ghāṭa at twilight, senses calm, hearing Śiva’s name; behind him, symbolic images of yajña fires, ritual implements, and Vedic manuscripts fade, while a luminous path of release opens as the body is gently ‘laid down’.

K
Kāśī
S
Samādhi
V
Veda
K
Kratu (sacrifice)
M
Mukti

FAQs

The Purāṇic doctrine here elevates Kāśī as uniquely effective for liberation, surpassing ordinary yoga, ritual, and learning.

Kāśī, especially the belief that liberation is attained by leaving the body within the Kāśī-kṣetra.

No positive prescription is given; the verse contrasts common means (samādhi, yajña, Vedic study) with the unique fruit of deha-tyāga in Kāśī.