Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 21

वयं यतस्त्वद्विषये सुरावासोऽपि दुर्लभः । अशिक्षयत्क्षितिपतेरिह यस्य तुरंगमान् । आशुगश्चाशुगामित्वं पावमाने पथिस्थितः

vayaṃ yatastvadviṣaye surāvāso'pi durlabhaḥ | aśikṣayatkṣitipateriha yasya turaṃgamān | āśugaścāśugāmitvaṃ pāvamāne pathisthitaḥ

Car, dans ton royaume, pour nous, même demeurer parmi les dieux est difficile à obtenir. Ici, il entraîna les chevaux du roi; et, établi sur la voie du Purificateur—le vent—il devint rapide et dispensateur de rapidité.

vayamwe
vayam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st case), बहुवचन; सर्वनाम
yataḥbecause
yataḥ:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootyatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; कारणार्थक (causal)
tvad-viṣayein the matter concerning you
tvad-viṣaye:
Adhikaraṇa (Domain/अधिकरण)
TypeNoun
Roottvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + viṣaya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे सप्तमी (7th), एकवचन; तत्पुरुषः (त्वद्विषयः = concerning you)
sura-āvāsaḥabode of the gods
sura-āvāsaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsura (प्रातिपदिक) + āvāsa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुषः (सुराणाम् आवासः)
apieven, also
api:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/समुच्चयार्थक (also/even)
durlabhaḥhard to obtain
durlabhaḥ:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootdurlabha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st), एकवचन
aśikṣayattaught, trained
aśikṣayat:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootā-√śikṣ (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
kṣitipateḥof the king
kṣitipateḥ:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootkṣitipati (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे षष्ठी (6th), एकवचन
ihahere
iha:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootiha (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (adverb of place)
yasyawhose
yasya:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th), एकवचन; सर्वनाम
turaṃgamānhorses
turaṃgamān:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootturaṃgama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया (2nd), बहुवचन
āśugaḥthe swift one; wind
āśugaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootāśuga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st), एकवचन
caand
ca:
Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)
āśu-gāmitvamswiftness; ability to go quickly
āśu-gāmitvam:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootāśu (अव्यय/प्रातिपदिक) + gāmitva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया (2nd), एकवचन; तत्पुरुषः (आशु गमनस्य भावः)
pāvamānein/with the wind
pāvamāne:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootpāvamāna (प्रातिपदिक; √pū (धातु) शानच्)
Formपुंलिङ्गे सप्तमी (7th), एकवचन; ‘पावमान’ = wind (purifying)
pathi-sthitaḥstanding on the path; stationed on the road
pathi-sthitaḥ:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootpathin (प्रातिपदिक) + sthita (कृदन्त; √sthā (धातु))
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुषः (पथि स्थितः)

Skanda

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Scene: A trainer guiding royal horses; a visible stream of wind (pavamāna) like a luminous path along which the trainer stands, receiving a boon of speed; distant celestial city hinted as ‘hard to attain’.

R
Rājan (King)
S
Sura (gods)
P
Pavamāna

FAQs

A dharmic realm is itself a rare spiritual attainment; discipline and alignment with purifying forces confer extraordinary capability.

Within the Kāśī Khaṇḍa narrative frame, the ‘realm’ resonates with Kāśī’s sanctity, though no tīrtha is explicitly named.

None explicitly; the verse emphasizes discipline/training and the notion of purification (pavamāna).