Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 71

Devanagari script

निजमूर्तिमयं लिंगमविज्ञातं विधेरपि । स्थापितं सर्वसिद्धीनां स्थापकेभ्यः समर्पितुम्

Transliteration

nijamūrtimayaṃ liṃgamavijñātaṃ vidherapi | sthāpitaṃ sarvasiddhīnāṃ sthāpakebhyaḥ samarpitum

Translation

Un liṅga façonné de Sa propre essence—ignoré même de Vidhi (Brahmā)—fut établi, afin d’être confié aux prêtres fondateurs comme base de toutes les siddhis.

Word by Word

• निजमूर्तिमयम्: consisting of (his) own form
• निजमूर्तिमयम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निज-मूर्ति-मय (प्रातिपदिक; निज + मूर्ति + मय)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषसमासः (‘own-form-made/of one’s own form’) — ‘लिङ्गम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• लिङ्गम्: liṅga, emblem
• लिङ्गम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

• अविज्ञातम्: unknown, not recognized
• अविज्ञातम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अव-ज्ञा (धातु) + अविज्ञात (कृदन्त-प्रातिपदिक; क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्तः; ‘unknown’ — ‘लिङ्गम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• विधेः: of Brahmā (Vidhi)
• विधेः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: विधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन

• अपि: even
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle: even/also)

• स्थापितम्: was established
• स्थापितम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु) + स्थापि (णिच्) + स्थापित (कृदन्त-प्रातिपदिक; क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्तः; कर्मणि प्रयोगे ‘was established/placed’ (finite sense)

• सर्वसिद्धीनाम्: of all siddhis (powers)
• सर्वसिद्धीनाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सर्व-सिद्धि (प्रातिपदिक; सर्व + सिद्धि)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन; तत्पुरुषसमासः (‘of all accomplishments/powers’)

• स्थापकेभ्यः: to the establishers
• स्थापकेभ्यः: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: स्थापक (प्रातिपदिक; √स्था + णिच् + ण्वुल्)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/सम्प्रदान), बहुवचन

• समर्पितुम्: to offer, to dedicate
• समर्पितुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: सम्-√अर्प् (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (infinitive); ‘to offer/dedicate’

Speaker

Skanda (deduced, Kāśīkhaṇḍa context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Avimukta (Kāśī)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis/assembly (typical frame; not stated in verse)

Visual Art Cues

Scene: A radiant, self-essence liṅga being established; Brahmā’s knowing is eclipsed by the liṅga’s ineffable brilliance; priests/establishers receive it as the basis of siddhis.

Characters & Entities

• Liṅga
• Vidhi (Brahmā)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva’s presence in the liṅga is transcendent and mysterious; consecrated divine forms become channels for spiritual attainments.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Within the Kāśīkhaṇḍa frame, a sacred liṅga associated with the Mandara/Avimukta narrative is being highlighted.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicitly, the act of establishing/consecrating a liṅga (sthāpana/pratiṣṭhā) is referenced as spiritually potent.