Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 35

Devanagari script

नितंबबिंबो नारीणामुन्नतो मांसलः पृथुः । महाभोगाय संप्रोक्तस्तदन्योऽशर्मणे मतः

Transliteration

nitaṃbabiṃbo nārīṇāmunnato māṃsalaḥ pṛthuḥ | mahābhogāya saṃproktastadanyo'śarmaṇe mataḥ

Translation

Chez les femmes, des fesses hautes, charnues et larges sont dites propres à un grand plaisir ; toute autre forme est tenue pour source d’inconfort.

Word by Word

• नितम्ब: buttock
• नितम्ब: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: नितम्ब (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, समासाङ्ग

• बिम्बः: orb/round mass
• बिम्बः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: बिम्ब (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन

• नितम्बबिम्बः: the rounded form of the buttocks
• नितम्बबिम्बः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नितम्ब + बिम्ब (प्रातिपदिकानि)
• Form: तत्पुरुष-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; ‘नितम्बस्य बिम्बः’

• नारीणाम्: of women
• नारीणाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: नारी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी बहुवचन (genitive plural)

• उन्नतः: raised
• उन्नतः: Viśeṣaṇa (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: उद् + नत (प्रातिपदिक; नत from नम् धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; विशेषण (raised)

• मांसलः: fleshy
• मांसलः: Viśeṣaṇa (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: मांसल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; विशेषण (fleshy)

• पृथुः: broad
• पृथुः: Viśeṣaṇa (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: पृथु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; विशेषण (broad)

• महाभोगाय: for great enjoyment
• महाभोगाय: Sampradāna (Dative/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: महाभोग (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (महान् भोगः); पुंलिङ्ग, चतुर्थी एकवचन (dative singular: for great enjoyment)

• संप्रोक्तः: is declared
• संप्रोक्तः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सम् + प्र + वच् (धातु) + त (कृत्)
• Form: भूतकृदन्त (क्त/त), पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; विशेषण/विधेय (declared)

• तत्: that
• तत्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; समासपूर्वपद (that)

• अन्यः: another
• अन्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; विशेषण (other)

• तदन्यः: different from that
• तदन्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: तद् + अन्य (प्रातिपदिकानि)
• Form: तत्पुरुष-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; ‘तस्मात् अन्यः’ (different from that)

• अशर्मणे: for discomfort (lack of ease)
• अशर्मणे: Sampradāna (Dative/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: अशर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी एकवचन (dative singular)

• मतः: is considered
• मतः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: मन् (धातु) + त (कृत्)
• Form: भूतकृदन्त (क्त/त), पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; विधेय (considered)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (Avimukta-kṣetra)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Idealized feminine form described in generalized terms; the scene can be rendered as a symbolic ‘nāyikā-lakṣaṇa’ panel rather than explicit eroticism.

Characters & Entities

• Skanda
• Agastya
• Kāśī (Vārāṇasī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It is a worldly descriptive passage (lakṣaṇa) embedded in Purāṇic narration, not a direct dharma or tīrtha-instruction.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The chapter belongs to the Kāśīkhaṇḍa (glorifying Kāśī), but this verse itself does not praise a specific tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.