Home›Skanda Purana›Kashi Khanda›Purva Ardha›Adhyaya 25›Shloka 21
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 21

Devanagari script

भूर्भुवः स्वस्तले वापि न पातालतले मलम् । नोर्ध्वलोके मया दृष्टं तादृक्क्षेत्रं क्वचिन्मुने

Transliteration

bhūrbhuvaḥ svastale vāpi na pātālatale malam | nordhvaloke mayā dṛṣṭaṃ tādṛkkṣetraṃ kvacinmune

Translation

Ni sur le plan de Bhūḥ, ni de Bhuvaḥ, ni de Svah, ni même en Pātāla, ni dans les mondes d’en haut, je n’ai vu nulle part, ô sage, un kṣetra semblable à celui‑là.

Word by Word
भूःBhūḥ (earth/world)
भूः:
Adhikarana (Domain/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; (लोकनाम)
भुवःBhuvaḥ (mid-region)
भुवः:
Adhikarana (Domain/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभुवस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; (लोकनाम)
स्वस्तलेin Svastala (heavenly region)
स्वस्तले:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्वस्तल (प्रातिपदिक; स्वः + स्थल)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमीविभक्तिः, एकवचनम्
वाor
वा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्ययम्; विकल्पार्थक-निपातः (disjunctive particle: or)
अपिeven; also
अपि:
Kriya-vishesana (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चय/अपि-अर्थक-निपातः (also/even)
नnot
न:
Kriya-vishesana (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्ययम्; निषेध-निपातः (negation)
पातालतलेin the netherworld region
पातालतले:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपातालतल (प्रातिपदिक; पाताल + तल)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमीविभक्तिः, एकवचनम्
मलम्impurity; defilement
मलम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; अत्र प्रथमा (predicate noun)
नnot
न:
Kriya-vishesana (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्ययम्; निषेध-निपातः
ऊर्ध्वलोकेin the higher worlds
ऊर्ध्वलोके:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootऊर्ध्वलोक (प्रातिपदिक; ऊर्ध्व + लोक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमीविभक्तिः, एकवचनम्
मयाby me
मया:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्
दृष्टम्seen
दृष्टम्:
Kriya (Verbal predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) → दृष्ट (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्तः (past passive participle) — ‘seen’ (periphrastic passive sense)
तादृक्such; of that kind
तादृक्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतादृश् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्
क्षेत्रम्sacred place/field
क्षेत्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
क्वचित्anywhere
क्वचित्:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootक्वचित् (अव्यय)
Formअव्ययम्; देशवाचक-अव्ययम् (adverb: anywhere/somewhere)
मुनेO sage
मुने:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्
Speaker

Skanda (deduced, Kāśīkhaṇḍa context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (Avimukta)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Muni (sage)

Visual Art Cues

Scene: A sage-speaker gestures across a cosmic map: Bhūḥ, Bhuvaḥ, Svaḥ, Pātāla, and higher lokas depicted as layered realms, yet Kāśī shines at the center as the unmatched kṣetra.

Characters & Entities
B
Bhūḥ
B
Bhuvaḥ
S
Svaḥ
P
Pātāla
Ū
Ūrdhvaloka
K
Kāśī (implied)

FAQs

Kāśī’s sanctity is portrayed as unrivaled across all realms, underscoring its exceptional salvific status.

Kāśī/Avimukta, implied as the incomparable kṣetra beyond all lokas.

None; the verse functions as pure mahātmya (eulogy) establishing Kāśī’s supremacy.

←Previous Verse
Next Verse→