Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 59

Devanagari script

त्वं कर्ता सर्वभूतानां पाता हर्ता त्वमेव च । त्वमेव जगतां पूज्यस्त्वमेव जगदीश्वरः

Transliteration

tvaṃ kartā sarvabhūtānāṃ pātā hartā tvameva ca | tvameva jagatāṃ pūjyastvameva jagadīśvaraḥ

Translation

Tu es le créateur de tous les êtres ; Toi seul es leur protecteur et aussi Celui qui les résorbe. Toi seul es digne d’adoration pour les mondes ; Toi seul es le Seigneur de l’univers.

Word by Word

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

• कर्त्ता: creator/doer
• कर्त्ता: Karta (Predicate nominative/कर्तृवाचक)
• Type: Noun
• Root: कृ (धातु)
• Form: कृदन्त—तृच्/तृन्-प्रत्ययान्त (agent noun), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• सर्व-भूतानाम्: of all beings
• सर्व-भूतानाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + भूत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन; कर्मधारयः—सर्वाणि भूतानि

• पाता: protector
• पाता: Karta (Predicate nominative/कर्तृवाचक)
• Type: Noun
• Root: पा (धातु)
• Form: कृदन्त—तृच्/तृन्-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘पालक’

• हर्ता: remover/destroyer
• हर्ता: Karta (Predicate nominative/कर्तृवाचक)
• Type: Noun
• Root: हृ (धातु)
• Form: कृदन्त—तृच्/तृन्-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘हरणकर्ता/संहर्ता’

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन; ‘त्वमेव’ में संधि-पूर्वरूप

• एव: indeed/alone
• एव: Emphasis (अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निश्चय/अवधारणार्थक-अव्यय (emphatic particle)

• च: and
• च: Sambandha/Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन; ‘त्वमेव’ में संधि-पूर्वरूप

• एव: indeed/alone
• एव: Emphasis (अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक-अव्यय

• जगताम्: of the worlds
• जगताम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन

• पूज्यः: worthy of worship
• पूज्यः: Karta (Predicate nominative/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: पूज्य (प्रातिपदिक; √पूज्)
• Form: कृदन्त—यत्-प्रत्ययान्त (gerundive), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय-विशेषण

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन; ‘त्वमेव’ में संधि-पूर्वरूप

• एव: indeed/alone
• एव: Emphasis (अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक-अव्यय

• जगत्-ईश्वरः: Lord of the world
• जगत्-ईश्वरः: Karta (Predicate nominative/विधेय)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—जगताम् ईश्वरः

Speaker

Maheśa (Śiva) praising Hari (Viṣṇu), as indicated by the surrounding narrative

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A still, radiant image of the Supreme addressed as Jagadīśvara: behind him, subtle cosmic motifs—lotus of creation, protective gesture of preservation, and dissolving flame of withdrawal—merge into one aura, indicating unity of functions.

Characters & Entities

• Hari (Viṣṇu)
• Jagadīśvara (Supreme Lord)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Supreme is the single source of creation, protection, and dissolution; worship is due to that all-pervading Lord alone.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

While the verse is theological, it is situated within Kāśīkhaṇḍa’s Kāśī-māhātmya, reinforcing Kāśī as a seat of right understanding and worship.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific ritual is prescribed; it functions as a stotra-like declaration suitable for recitation in worship.