Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 11

Devanagari script

ततः शूलेन सा देवी चित्रभानुं व्यदारयत् । मृते तस्मिंस्ततो युद्धे करालो द्रुतमभ्यगात्

Transliteration

tataḥ śūlena sā devī citrabhānuṃ vyadārayat | mṛte tasmiṃstato yuddhe karālo drutamabhyagāt

Translation

Alors la Déesse déchira Citrabhānu de son trident. Lorsqu’il tomba mort au combat, Karāla s’avança promptement.

Word by Word

• ततः: then/thereupon
• ततः: Sambandha (Discourse/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय; तद्-प्रभव)
• Form: अव्यय; अपादान/क्रमसूचक (thereupon/from that)

• शूलेन: with a trident
• शूलेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: शूल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• देवी: the goddess
• देवी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘सा’ इत्यस्य अप्पोजिशन्

• चित्रभानुम्: Citrabhānu
• चित्रभानुम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: चित्रभानु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समासः कर्मधारयः

• व्यदारयत्: tore asunder
• व्यदारयत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृ/दर् (धातु; √दॄ/√दर् ‘to split’)
• Form: लङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; उपसर्गः वि-

• मृते: when (he) was dead
• मृते: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: मृ (धातु) → मृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त/PPP); पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; ‘तस्मिन्’ इत्यस्य विशेषणम्

• तस्मिन्: in that (situation)
• तस्मिन्: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन

• ततः: then
• ततः: Sambandha (Discourse/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रमसूचक

• युद्धे: in the battle
• युद्धे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: युद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन

• करालः: Karāla
• करालः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कराल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• द्रुतम्: quickly
• द्रुतम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: द्रुतम् (अव्यय; द्रुत-प्रभव)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

• अभ्यगात्: came/advanced towards
• अभ्यगात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लुङ् (Aorist/भूत), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; उपसर्गः अभि-

Speaker

Sūta (contextual deduction)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Setukṣetra (Setubandha)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The Goddess drives her śūla through Citrabhānu, splitting him; as he collapses, Karāla rushes forward, eyes blazing, eager to continue the fight—battle rhythm of fall-and-advance.

Characters & Entities

• Ambikā (Devī)
• Citrabhānu
• Karāla

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma’s protection is continuous: when one force of obstruction is removed, vigilance remains until the sacred realm is secure.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Setu-kṣetra, the holy bridge-region celebrated in Setu Māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse.