Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 59

Devanagari script

दक्षिणांबुनिधेस्तीरं धावति स्म भयार्दिता । धावन्तीमनुधावन्ती सा शिलास्त्रप्रयोजिता

Transliteration

dakṣiṇāṃbunidhestīraṃ dhāvati sma bhayārditā | dhāvantīmanudhāvantī sā śilāstraprayojitā

Translation

Saisie de peur, elle courut jusqu’au rivage de l’océan du Sud; et tandis qu’elle fuyait, le projectile de pierre, une fois lancé, courait derrière elle pour la poursuivre.

Word by Word

• दक्षिण-अम्बुनिधेः: of the southern ocean
• दक्षिण-अम्बुनिधेः: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: दक्षिण (प्रातिपदिक) + अम्बुनिधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (दक्षिणः अम्बुनिधिः)

• तीरम्: shore, bank
• तीरम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तीर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; गत्यर्थे कर्म (goal as object)

• धावति: runs
• धावति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: धाव् (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• स्म: indeed/then (narrative particle)
• स्म: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: स्म (अव्यय)
• Form: अव्यय; भूतार्थ/अनुस्मरणार्थक-निपात (particle indicating past narration)

• भय-आर्दिता: afflicted by fear
• भय-आर्दिता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: भय (प्रातिपदिक) + आर्दित (प्रातिपदिक; √अर्द् + क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (भयेन आर्दिता)

• धावन्तीम्: (her) running
• धावन्तीम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: धाव् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्म (सा इत्यस्य)

• अनुधावन्ती: chasing/following
• अनुधावन्ती: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: धाव् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपसर्गः—अनु; विशेषण (सा)

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• शिला-अस्त्र-प्रयोजिता: driven/impelled by the stone-weapon
• शिला-अस्त्र-प्रयोजिता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: शिला (प्रातिपदिक) + अस्त्र (प्रातिपदिक) + प्रयोजित (प्रातिपदिक; √युज्/√योज् + क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (शिलास्त्रेण प्रयोजिता)

Speaker

Unknown (narratorial voice within Setu-khaṇḍa; likely Sūta-style narration)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A frightened rākṣasī races along the southern ocean shore; behind her the stone-missile keeps pace, propelled by wind-astra, with waves and seabirds framing the chase.

Characters & Entities

• Aṅgārakī (Rākṣasī)
• Dakṣiṇāmbunidhi (Southern Ocean)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The narrative frames sacred geography as morally charged: the world’s landscapes become stages where dharma pursues and overcomes adharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse points to the southern ocean shore within the Setu region; the specific named tīrtha appears in the next verse as Kapitīrthaka.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a geographic and narrative transition.