Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 45

Devanagari script

विपुलां संपदं तस्मै प्रीतो दद्यान्महेश्वरः । द्वितीयायां तिथौ मर्त्यो यो न कुर्यान्महालयम्

Transliteration

vipulāṃ saṃpadaṃ tasmai prīto dadyānmaheśvaraḥ | dvitīyāyāṃ tithau martyo yo na kuryānmahālayam

Translation

Satisfait, Maheśvara lui accorde une prospérité abondante. Mais le mortel qui, au second tithi (Dvitīyā), n’accomplit pas le rite de Mahālaya…

Word by Word

• विपुलाम्: abundant, great
• विपुलाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: विपुल (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; विशेषण (fem. acc. sg.)

• संपदम्: prosperity, wealth
• संपदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: संपद् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (fem. acc. sg.)

• तस्मै: to him
• तस्मै: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान), एकवचन (dat. sg.)

• प्रीतः: pleased
• प्रीतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्रीत (कृदन्त; √प्री (धातु) + क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भावे; विशेषण (masc. nom. sg.)

• दद्यात्: should give
• दद्यात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √दा (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

• महेश्वरः: Maheshvara (Śiva)
• महेश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महेश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: समास: महा + ईश्वर; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (masc. nom. sg.)

• द्वितीयायाम्: on the second
• द्वितीयायाम्: Adhikarana (Location/Time/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: द्वितीया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; विशेषण (fem. loc. sg.)

• तिथौ: lunar day (tithi)
• तिथौ: Adhikarana (Location/Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तिथि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (fem. loc. sg.)

• मर्त्यः: a mortal man
• मर्त्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मर्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (masc. nom. sg.)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (rel. pron. masc. nom. sg.)

• न: not
• न: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (negative particle)

• कुर्यात्: should do/perform
• कुर्यात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

• महालयम्: Mahālaya rite (great obsequial offering)
• महालयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: महालय (प्रातिपदिक)
• Form: समास: महत्/महा + आलय; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (neut. acc. sg.)

Speaker

Skanda (deduced from Setukhaṇḍa narrative style within Skanda Purāṇa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Setukṣetra (Setubandha)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim at Setu performs Mahālaya rites on Dvitīyā; Śiva, pleased, bestows prosperity—contrasted with the implied peril of neglect.

Characters & Entities

• Śiva (Maheśvara)
• Dvitīyā-tithi
• Mahālaya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma performed at the proper time yields both material stability and divine approval; neglect is spiritually risky.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Setu-kṣetra (Setukhaṇḍa) provides the sacred-pilgrimage backdrop for the Mahālaya teaching.

What ritualistic prescription is mentioned?

Perform Mahālaya on Dvitīyā-tithi; the verse contrasts Śiva’s reward with the consequence of omission (continued in the next verse).