Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 28

Devanagari script

कामरूपधरो राजन्नहं भृगुकुलोद्भवः । ध्यानकाष्ठाभिधो नाम्ना ऋक्षरूपमधारयम्

Transliteration

kāmarūpadharo rājannahaṃ bhṛgukulodbhavaḥ | dhyānakāṣṭhābhidho nāmnā ṛkṣarūpamadhārayam

Translation

Ô roi, je suis porteur du pouvoir de changer de forme, né dans la lignée de Bhṛgu. Mon nom est Dhyānakāṣṭha, et j’ai pris l’apparence d’un ours.

Word by Word

• कामरूपधरः: one who can assume any form
• कामरूपधरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: काम-रूप (प्रातिपदिक) + धर (√धृ धातु, अच्/कर्तृवाचक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (कामेन रूपं यस्य/यथेष्ट-रूप) + धर (धारक)

• राजन्: O king
• राजन्: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• भृगुकुलोद्भवः: born in the Bhṛgu lineage
• भृगुकुलोद्भवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भृगु (प्रातिपदिक) + कुल (प्रातिपदिक) + उद्भव (√भू धातु, उपसर्ग उद् + भाव/कर्तृ)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (भृगुकुलात् उद्भवः)

• ध्यानकाष्ठाभिधः: named Dhyānakāṣṭha
• ध्यानकाष्ठाभिधः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ध्यान (प्रातिपदिक) + काष्ठ (प्रातिपदिक) + अभिध (√धा/√धि?; here as प्रातिपदिक 'अभिध' = named/called)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (ध्यानकाष्ठ इति अभिधा यस्य)

• नाम्ना: by name
• नाम्ना: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन

• ऋक्षरूपम्: the form of a bear
• ऋक्षरूपम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ऋक्ष (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (ऋक्षस्य रूपम्)

• अधारयम्: I assumed/bore
• अधारयम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √धृ (धातु)
• Form: लङ्-लकार (अनद्यतनभूत/Imperfect), उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

Speaker

Dhyānakāṣṭha (a Bhṛgu-line sage, previously in bear form)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Setu (Setubandha/Rāmeśvara-kṣetra)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis/assembly

Visual Art Cues

Scene: The bear speaks like a sage; a subtle aura surrounds it as it declares itself a kāmarūpin from Bhṛgu’s lineage, named Dhyānakāṣṭha, having assumed bear-form.

Characters & Entities

• Bhṛgu
• Dhyānakāṣṭha
• Kāmarūpa (shape-shifting)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Appearances can conceal spiritual stature; dharma requires respectful discernment toward all beings.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The revelation occurs within Setukhaṇḍa’s Setu Māhātmya context, associating the region with encounters with sages and tests of conduct.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse identifies the sage and the adopted form.