Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 27

Devanagari script

ऋक्षः पुण्यवशाद्वृक्षान्न पपात महीतले । स ऋक्षो नृपमभ्येत्य कोपाद्वाक्यमभाषत

Transliteration

ṛkṣaḥ puṇyavaśādvṛkṣānna papāta mahītale | sa ṛkṣo nṛpamabhyetya kopādvākyamabhāṣata

Translation

Par la puissance de son mérite, l’ours ne tomba pas de l’arbre sur la terre. Puis cet ours s’approcha du roi et, dans la colère, prononça ces paroles.

Word by Word

• ऋक्षः: the bear
• ऋक्षः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ऋक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• पुण्यवशात्: due to the power of merit
• पुण्यवशात्: Hetu/Apadana (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक) + वश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान/हेतु), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (पुण्यस्य वशः)

• वृक्षात्: from the tree
• वृक्षात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: वृक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन

• न: not
• न: Pratishedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध-निपात (negation particle)

• पपात: fell
• पपात: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √पत् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• महीतले: on the earth/ground
• महीतले: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मही-तल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (मही + तलम्)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• ऋक्षः: the bear
• ऋक्षः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ऋक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (पुनरुक्ति/अन्वय-बलार्थ)

• नृपम्: the king
• नृपम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• अभ्येत्य: having approached
• अभ्येत्य: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: अभि-√इ (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (Gerund/Absolutive): अभि-इत्वा → अभ्येत्य; क्रियापूर्वकत्व (having approached)

• कोपात्: from anger
• कोपात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: कोप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (हेतु), एकवचन

• वाक्यम्: words, a statement
• वाक्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• अभाषत: spoke
• अभाषत: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अभि-√भाष् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद

Speaker

Narrator (within Setukhaṇḍa narrative frame)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Setu (Setubandha/Rāmeśvara-kṣetra)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis/assembly

Visual Art Cues

Scene: The bear clings to the tree, miraculously not falling; then it descends/approaches the king with blazing eyes, body tense, about to speak in wrath.

Characters & Entities

• Puṇya (merit)
• Dharmagupta (king)
• Ṛkṣa (bear)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Puṇya can protect the righteous, and adharma inevitably invites confrontation and moral accounting.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Setukhaṇḍa’s sacred setting frames the karmic lesson, though no single tirtha is named in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse emphasizes karmic causality (puṇya) rather than ritual.