Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 54

Devanagari script

अथाश्रममनुप्राप्तं महादेवं कृपानिधिम् । धर्मः परमसन्तुष्टस्तुष्टाव परमेश्वरम्

Transliteration

athāśramamanuprāptaṃ mahādevaṃ kṛpānidhim | dharmaḥ paramasantuṣṭastuṣṭāva parameśvaram

Translation

Alors, lorsque Mahādeva, trésor de compassion, parvint à l’āśrama, Dharma, comblé de joie, loua le Seigneur suprême.

Word by Word

• अथ: then
• अथ: Sambandha (सम्बन्ध/Discourse connector)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अनन्तरार्थक-अव्यय (then/thereupon)

• आश्रमम्: to the hermitage
• आश्रमम्: Karma (कर्म/Object of motion)
• Type: Noun
• Root: आश्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन

• अनुप्राप्तम्: having arrived (there)
• अनुप्राप्तम्: Kriya (क्रिया/Participial qualifier)
• Type: Verb
• Root: अनु + प्र + आप् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (PPP), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘महादेवं’ इत्यस्य विशेषणम्

• महादेवम्: Mahādeva
• महादेवम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: महादेव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—महान् देवः (रूढि-नाम)

• कृपानिधिम्: treasury of compassion
• कृपानिधिम्: Karma (कर्म/Object, appositive)
• Type: Noun
• Root: कृपा (प्रातिपदिक) + निधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—कृपायाः निधिः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• धर्मः: Dharma
• धर्मः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• परमसन्तुष्टः: highly delighted
• परमसन्तुष्टः: Visheshana (विशेषण of धर्मः)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक) + सन्तुष्ट (तुष्-धातु, क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—परमः सन्तुष्टः (कर्मधारय)

• तुष्टाव: praised
• तुष्टाव: Kriya (क्रिया/Predicate)
• Type: Verb
• Root: स्तु (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद

• परमेश्वरम्: the Supreme Lord
• परमेश्वरम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: परम (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—परमः ईश्वरः (कर्मधारय)

Speaker

Hari (Viṣṇu)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dharmapuṣkariṇī / Setu-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Sage audience (mahāmune/muni-sattama context)

Visual Art Cues

Scene: At a simple hermitage by the shore/pond, Mahādeva arrives as a compassionate presence; Dharma stands or kneels in ecstatic composure, hands folded, beginning a hymn.

Characters & Entities

• Mahādeva
• Parameśvara
• Śiva
• Dharma
• Āśrama

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When the Lord’s compassion is invoked through sincere practice, gratitude naturally expresses itself as stuti (praise).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The āśrama associated with Dharmapuṣkariṇī in Setukhaṇḍa, sanctified by Śiva’s arrival.

What ritualistic prescription is mentioned?

Stuti—devotional praise of Parameśvara as a response to divine grace.