Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 63

ईश्वर उवाच । धर्मारण्यमिदं ख्यातं सदा भूयाद्युगेयुगे । त्वन्नाम्ना स्थापितं देव ख्यातिमेतद्गमिष्यति । अथान्यदपि यत्किंचित्करोम्येष वदस्व तत

īśvara uvāca | dharmāraṇyamidaṃ khyātaṃ sadā bhūyādyugeyuge | tvannāmnā sthāpitaṃ deva khyātimetadgamiṣyati | athānyadapi yatkiṃcitkaromyeṣa vadasva tata

Īśvara dit : «Ce lieu sera renommé comme Dharmāraṇya, âge après âge. Établi en ton nom, ô Deva, il atteindra cette gloire. Et s’il est encore quelque chose que tu souhaites que j’accomplisse, dis-le.»

ईश्वरःĪśvara
ईश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन
धर्मारण्यम्Dharmāraṇya
धर्मारण्यम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootधर्म + अरण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
इदम्this
इदम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; विशेषण (to ‘dharmāraṇyam’)
ख्यातम्renowned, known
ख्यातम्:
Karta (Predicate adjective/विधेय)
TypeAdjective
Rootख्यात (कृदन्त; √ख्या)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; भूतकृत् (past passive participle)
सदाalways
सदा:
Kriya-viseshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (always)
भूयात्may it be / may it become
भूयात्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ्-लकार (Optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन
युगेin an age
युगे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootयुग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
युगेin (each) age
युगे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootयुग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; पुनरुक्ति (iteration)
त्वत्-नाम्नाby your name
त्वत्-नाम्ना:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootत्वत् (युष्मद्-प्रातिपदिक) + नामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन
स्थापितम्established
स्थापितम्:
Karta (Predicate adjective/विधेय)
TypeAdjective
Rootस्थापित (कृदन्त; √स्था/स्थाप्)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; भूतकृत् (past passive participle)
देवO god
देव:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
ख्यातिम्fame
ख्यातिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootख्याति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
एतत्this
एतत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; विशेषण (to implied ‘sthānam/kṣetram’)
गमिष्यतिwill attain / will obtain
गमिष्यति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), प्रथम-पुरुष, एकवचन
अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक-अव्यय (then/now)
अन्यत्something else
अन्यत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अप्यर्थक-निपात (also/even)
यत्whatever
यत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative)
किञ्चित्anything (at all)
किञ्चित्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; अनिश्चितार्थ (indefinite)
करोमिI do
करोमि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलट्-लकार (Present), उत्तम-पुरुष, एकवचन
एषःthis (one)
एषः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
वदस्वspeak, tell
वदस्व:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवद् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
ततःthen, thereafter
ततः:
Kriya-viseshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formतस्मात्/ततः इत्यर्थे अव्यय (thereupon/then)
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; ‘that (request)’

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Dharmāraṇya

Type: kshetra

Listener: Yama (addressed as Deva)

Scene: Śiva pronounces the decree: Dharmāraṇya will be famed in every age; a subtle vision of successive yugas passing while the sacred grove remains luminous and unchanged.

Ī
Īśvara (Śiva)
D
Dharmāraṇya
Y
Yama (implied addressee)

FAQs

When the Lord consecrates a kṣetra, its sanctity and merit endure across the cycles of time.

Dharmāraṇya, affirmed as eternally famous through the yugas.

No explicit rite; the verse functions as a divine proclamation of kṣetra-pratiṣṭhā (establishment).