Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 16

चातुर्विद्यास्तथा प्रोक्ता अन्योन्यं वृत्तिमाश्रिताः । सत्रिभागास्तु त्रैविद्याश्चतुर्भागास्तु चात्रिणः

cāturvidyāstathā proktā anyonyaṃ vṛttimāśritāḥ | satribhāgāstu traividyāścaturbhāgāstu cātriṇaḥ

«Ainsi furent proclamés les Cāturvidyas, s’appuyant les uns sur les autres pour leur subsistance. Aux Traividyas furent attribuées trois parts, et aux Cātriṇas, quatre parts.»

चातुर्विद्याःthe four-vidyā people
चातुर्विद्याः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचातुर्विद्य (प्रातिपदिक: चतुर् + विद्या)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; समास: तत्पुरुष
तथाthus/likewise
तथा:
Connector/Adverbial
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण
प्रोक्ताःwere declared
प्रोक्ताः:
Visheshana (to चातुर्विद्याः)
TypeAdjective
Rootप्रोक्त (कृदन्त; √वच् (धातु) + क्त, उपसर्ग: प्र-)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; भूतकर्मणि कृदन्त
अन्योन्यम्mutually
अन्योन्यम्:
Kriya-visheshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootअन्योन्य (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत्; परस्परार्थक (reciprocal adverb)
वृत्तिम्livelihood/means of living
वृत्तिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवृत्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
आश्रिताःhaving resorted to
आश्रिताः:
Predicate adjective (to चातुर्विद्याः)
TypeAdjective
Rootआश्रित (कृदन्त; √श्रि (धातु) + क्त, उपसर्ग: आ-)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; भूतकर्मणि कृदन्त; (कर्तरि अर्थ: 'having resorted to')
with
:
Compound element
TypeIndeclinable
Rootस (उपसर्ग/अव्यय)
Formअव्यय; उपसर्ग/पूर्वपद (prefix meaning 'with')
त्रिthree
त्रि:
Numeral qualifier
TypeNoun
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक (in compound)
भागाःshares/parts
भागाः:
Predicate/Measure descriptor
TypeNoun
Rootभाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
तुbut/indeed
तु:
Discourse particle
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
त्रैविद्याःthe tri-vidyā people
त्रैविद्याः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootत्रैविद्य (प्रातिपदिक: त्रि + विद्या)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; समास: तत्पुरुष
चतुर्four
चतुर्:
Numeral qualifier
TypeNoun
Rootचतुर् (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक (in compound)
भागाःshares/parts
भागाः:
Predicate/Measure descriptor
TypeNoun
Rootभाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
तुbut/indeed
तु:
Discourse particle
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
and
:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
अत्रिणःthe Atris / people of Atri
अत्रिणः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअत्रि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; अत्रि-गोत्रसम्बद्धाः (Atri's lineage/people)

Narrator quoting the rule of shares

Scene: The decree specifies that Cāturvidyas depend on one another for livelihood; Traividyas receive three shares and Cātriṇas four shares.

C
Cāturvidya
T
Traividya
C
Cātriṇa

FAQs

A dharmic society recognizes interdependence and sets fair, rule-based shares to sustain learning and ritual life.

The sacred setting is Dharmāraṇya; the verse itself is about internal regulation rather than pilgrimage glory.

No direct ritual; it prescribes a structured allocation of shares for maintenance.