Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 8

पीलुगुल्मं प्रति गतं गोवत्सः प्रस्थितस्तदा । राजा तद्धरणाकांक्षो प्राविशद्गुल्ममादरात्

pīlugulmaṃ prati gataṃ govatsaḥ prasthitastadā | rājā taddharaṇākāṃkṣo prāviśadgulmamādarāt

Alors le veau se dirigea vers un fourré d’arbustes de pīlu. Le roi, désireux de s’en emparer, entra avec ardeur dans le taillis.

पीलुगुल्मम्the pīlu-thicket
पीलुगुल्मम्:
Karma (Goal/कर्म)
TypeNoun
Rootपीलु-गुल्म (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; पीलोः गुल्मः इति षष्ठी-तत्पुरुषः
प्रतिtowards
प्रति:
Dik/Pratiyogi (Directional)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय)
Formउपसर्ग/अव्यय (preposition-like), अभिमुख्य/प्रत्यर्थक
गतम्gone
गतम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootगम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; गोवत्सम् (अध्याहृत) विशेषयति
गोवत्सःthe calf
गोवत्सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगोवत्स (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
प्रस्थितःset out
प्रस्थितः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; 'set out' (विधेय)
तदाthen
तदा:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (adverb of time)
राजाthe king
राजा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
तत्that (it)
तत्:
Karma (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; धरण (ग्रहण) इत्यस्य कर्मविशेषणम्
धरणseizing/capturing
धरण:
Prayojya (Object of desire)
TypeNoun
Rootधृ (धातु) + ल्युट् (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formल्युट्-प्रत्ययान्त कृदन्त-प्रातिपदिक (action noun), नपुंसकलिङ्ग; समासे पूर्वपदम्
आकाङ्क्षःdesirous
आकाङ्क्षः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootआ-काṅ्क्ष् (धातु) + क (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; 'desirous' (इच्छुक)
प्राविशत्entered
प्राविशत्:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-विश् (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
गुल्मम्the thicket
गुल्मम्:
Karma (Goal/कर्म)
TypeNoun
Rootगुल्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन
आदरात्out of eagerness/respect
आदरात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootआदर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी विभक्ति (हेतोः/Ablative of cause), एकवचन

Sūta (narration)

Type: gupta-kshetra (implied)

Scene: The calf darts toward a dense pīlu thicket; the king, intent on catching it, parts the branches and steps into the shrubbery with urgency.

B
Balāhaka (king)
G
Govatsa (calf)
P
Pīlu-gulma (pīlu thicket)

FAQs

The pursuit of an outward object becomes, in tīrtha-legends, the very path by which one is led into a sacred revelation.

Govatsa-tīrtha, whose discovery narrative continues through this forest-and-thicket episode.

None; the verse sets the scene immediately preceding the tīrtha’s deeper manifestation and significance.