Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 66

अपेयैश्च रसैर्मात्रा पोषिता सा दिनेदिने । जात्यंधा सापि कालेन बाल्ये कुष्ठरुजार्दिता

apeyaiśca rasairmātrā poṣitā sā dinedine | jātyaṃdhā sāpi kālena bālye kuṣṭharujārditā

Jour après jour, sa mère la soutenait même avec des breuvages impossibles à boire ; et bien qu’aveugle de naissance, avec le temps—encore dans l’enfance—elle fut aussi accablée par la douleur de la lèpre.

अपेयैःundrinkable
अपेयैः:
Karana (Instrument qualifier/करणविशेषण)
TypeAdjective
Rootअ+पेयं (कृदन्त-प्रातिपदिक; √पा ‘to drink’ से पेय)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (रसैः)
and
:
Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
रसैःwith liquids/juices
रसैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootरस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
मात्राby the mother
मात्रा:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
पोषिताnourished
पोषिता:
Kriya (Predicate participle/क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootपुष् (धातु) → पोषित (क्त-प्रत्यय, कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त; विधेयविशेषण (सा)
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
दिनेदिनेday by day
दिनेदिने:
Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootदिन (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास: दिने दिने (सप्तमी-द्विवचनार्थे) → ‘प्रतिदिनम्’ (adverbial)
जात्यन्धाblind from birth
जात्यन्धा:
Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootजाति+अन्ध (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (जात्या अन्धा = जन्मना अन्धा); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (सा)
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
अपिalso
अपि:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle)
कालेनin course of time
कालेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; ‘कालेन’ = समयेन
बाल्येin childhood
बाल्ये:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootबाल्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
कुष्ठरुजार्दिताafflicted by leprosy-pain
कुष्ठरुजार्दिता:
Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootकुष्ठ+रुजा+अर्दित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √अर्द् ‘to afflict’ से क्त)
Formतत्पुरुष-समास (कुष्ठरुजया अर्दिता); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त; विशेषण (सा)

Narrator (context not specified in snippet; likely the Purāṇic narrator in Brahmakhaṇḍa)

Scene: माता दिनेदिने अपेय-रसैः अपि कन्यां पोषयति; कन्या जन्मान्धा, बाल्ये कुष्ठपीडिता; गृहं दरिद्रं, पात्रे अल्पं द्रव्यम्, मातुः मुखे करुणा।

FAQs

The verse underscores endurance through karmic adversity and the sustaining power of familial duty.

No holy site is directly mentioned in this verse.

No ritual is prescribed; the focus is on the narrative of affliction and survival.