Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 16

कंठं गिरीशोऽवतु नीलकंठः पाणिद्वयं पातु पिनाकपाणिः । दोर्मूलमव्यान्मम धर्मबाहुर्वक्षःस्थलं दक्षमखांतकोऽव्यात्

kaṃṭhaṃ girīśo'vatu nīlakaṃṭhaḥ pāṇidvayaṃ pātu pinākapāṇiḥ | dormūlamavyānmama dharmabāhurvakṣaḥsthalaṃ dakṣamakhāṃtako'vyāt

Que Girīśa, à la gorge bleue, protège ma gorge ; que Pinākapāṇi protège mes deux mains ; que Dharmabāhu protège l’attache de mes bras ; et que le destructeur du sacrifice de Dakṣa protège ma poitrine.

kaṃṭhamthroat
kaṃṭham:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootkaṃṭha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन
girīśaḥLord of the mountain
girīśaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootgirīśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (giri-īśa) = ‘गिरेः ईशः’
avatumay (he) protect
avatu:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√av (धातु)
Formलोट्, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
nīlablue
nīla:
Viśeṣaṇa (Qualifier within compound)
TypeAdjective
Rootnīla (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग — समासाङ्ग
kaṃṭhaḥblue-throated (Śiva)
kaṃṭhaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkaṃṭha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; कर्मधारयसमासः (nīla-kaṃṭha) = ‘नीलः कण्ठः यस्य’
pāṇihand
pāṇi:
Viśeṣaṇa (Qualifier within compound)
TypeNoun
Rootpāṇi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग — समासाङ्ग
dvayamtwo hands
dvayam:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootdvi (संख्या-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; द्विगुसमासः (pāṇi-dvaya) = ‘द्वौ पाणी’ (pair of hands)
pātumay (he) protect
pātu:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√pā (धातु)
Formलोट्, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
pinākaPināka (Śiva’s bow)
pināka:
Viśeṣaṇa (Qualifier within compound)
TypeNoun
Rootpināka (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग — समासाङ्ग
pāṇiḥPināka-in-hand (Śiva)
pāṇiḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootpāṇi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (pināka-pāṇi) = ‘पिनाकः पाणौ यस्य’
doḥarm
doḥ:
Viśeṣaṇa (Qualifier within compound)
TypeNoun
Rootdoḥ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग — समासाङ्ग (stem for ‘arm’)
mūlamshoulder; root of the arm
mūlam:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootmūla (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (doḥ-mūla) = ‘दोःमूलम्’ (root of the arm/shoulder)
avyātmay (he) protect
avyāt:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√av (धातु)
Formविधिलिङ्/आशीर्लिङ्, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
mamamy
mama:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-एकवचन
dharmadharma; righteousness
dharma:
Viśeṣaṇa (Qualifier within compound)
TypeNoun
Rootdharma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग — समासाङ्ग
bāhuḥDharma-armed (Śiva)
bāhuḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootbāhu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; तत्पुरुषः (dharma-bāhu) = ‘धर्मः बāहुः यस्य’ (whose arm is dharma / arm of righteousness)
vakṣaḥchest
vakṣaḥ:
Viśeṣaṇa (Qualifier within compound)
TypeNoun
Rootvakṣas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग — समासाङ्ग (chest)
sthalamchest-region
sthalam:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootsthala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (vakṣaḥ-sthala) = ‘वक्षसः स्थलम्’
dakṣaDakṣa
dakṣa:
Viśeṣaṇa (Qualifier within compound)
TypeNoun
Rootdakṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग — समासाङ्ग (proper name: Dakṣa)
makhasacrifice
makha:
Viśeṣaṇa (Qualifier within compound)
TypeNoun
Rootmakha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग — समासाङ्ग
antakaḥdestroyer of Dakṣa’s sacrifice (Śiva)
antakaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootantaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (dakṣa-makha-antaka) = ‘दक्षस्य मखस्य अन्तकः’ (destroyer of Dakṣa’s sacrifice)
avyātmay (he) protect
avyāt:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√av (धातु)
Formविधिलिङ्/आशीर्लिङ्, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Unknown (Śiva-kavaca voice)

Tirtha: Dakṣa-yajña-smṛti (mythic tīrtha memory)

Type: kshetra

Scene: Śiva as Nīlakaṇṭha with blue throat, holding Pināka; aura of contained poison at neck; a protective stance with hands extended in blessing; faint background vignette of Dakṣa’s yajña hall disrupted—fire, broken pride—while Śiva remains centered and calm.

Ś
Śiva
G
Girīśa
N
Nīlakaṇṭha
P
Pināka
D
Dakṣa

FAQs

Remembering Śiva’s deeds—bearing poison and restoring cosmic order—invokes protection and steadiness in dharma.

No specific site is named; the verse draws on pan-Purāṇic mythic memory (e.g., Dakṣa-yajña).

None explicit; it is a limb-protection (aṅga-rakṣā) prayer suitable for daily pāṭha.